Η σπονδυλόλυση είναι μια πάθηση της σπονδυλικής στήλης που χαρακτηρίζεται από έλλειμμα ή κάταγμα στο οστό του σπονδύλου, συγκεκριμένα στον «ισθμό» του σπονδυλικού τόξου, που αποτελεί σημαντικό σημείο για τη σταθερότητα της σπονδυλικής στήλης. Εμφανίζεται κυρίως στους σπονδύλους της κατώτερης οσφυϊκής μοίρας, συνήθως στον Ο5 σπόνδυλο, και παρατηρείται συχνότερα σε εφήβους και παιδιά, ιδιαίτερα σε όσους ασχολούνται με αθλήματα που περιλαμβάνουν επαναλαμβανόμενες εκτάσεις και στροφές της μέσης, όπως η ενόργανη γυμναστική, το ποδόσφαιρο και η άρση βαρών. Κύριο σύμπτωμα είναι ο πόνος χαμηλά στη μέση, που επιδεινώνεται με τη δραστηριότητα και βελτιώνεται με την ξεκούραση.

Οι τύποι σπονδυλόλυσης είναι οι εξής:

ισθμική. Είναι συχνότερη και οφείλεται σε κάταγμα κόπωσης του ισθμού τραυματική. Συνίσταται σε κάταγμα εκτός του ισθμού εκφυλιστική. Οφείλεται σε εκφυλιστικές αλλοιώσεις των μεσοσπονδυλίων δίσκων και αρθρώσεων δυσπλαστική. Οφείλεται σε συγγενείς ανωμαλίες των αρθρικών αποφύσεων παθολογική. Σχετίζεται με οστικές παθήσεις όπως η νόσος του Paget)

Η σπονδυλόλυση μπορεί, επίσης, να είναι ετερόπλευρη ή αμφοτερόπλευρη, και στην δεύτερη περίπτωση υπάρχει κίνδυνος εξέλιξης σε σπονδυλολίσθηση, δηλαδή ολίσθηση του σπονδύλου προς τα εμπρός.

Ποια Είναι Τα Αίτια Εμφάνισης Της Σπονδυλόλυσης;

Τα αίτια που οδηγούν σε σπονδυλόλυση είναι τα ακόλουθα:
επαναλαμβανόμενη καταπόνηση και μικροτραυματισμοί στον ισθμό του σπονδυλικού τόξου, που προκαλούνται κυρίως από αθλήματα με συχνές κινήσεις κάμψης και έκτασης της μέσης, όπως η γυμναστική, ο χορός, το ποδόσφαιρο, η ρυθμική και ενόργανη γυμναστική, οι καταδύσεις και άλλα.
γενετική προδιάθεση, δηλαδή συγγενής ανωμαλία ή κληρονομικότητα που οδηγεί σε λεπτό ή αδύναμο ισθμό, καθιστώντας το κόκκαλο πιο ευάλωτο σε κάταγμα οξύ τραύμα ή ισχυρός τραυματισμός, όπως πτώση από ύψος ή τροχαίο ατύχημα, που μπορεί να προκαλέσει κάταγμα στον ισθμό οστεοπόρωση και άλλες παθήσεις που αποδυναμώνουν τα οστά, αυξάνοντας την ευθραυστότητά τους και τον κίνδυνο κατάγματος χειρουργική επέμβαση στη σπονδυλική στήλη ή άλλες παθολογικές καταστάσεις (σπανιότερα)

Ποια Συμπτώματα Προκαλεί Η Σπονδυλόλυση;

Τα συμπτώματα της σπονδυλόλυσης περιλαμβάνουν:
έντονο πόνο στη μέση, που συχνά επιδεινώνεται με την έκταση της σπονδυλικής στήλης ή την ορθοστασία δυσκαμψία στη μέση και απώλεια ελαστικότητας, ιδιαίτερα στους οπίσθιους μηριαίους μύες, που μπορεί να είναι «σφιχτοί» πόνο που μπορεί να επεκτείνεται στην περιοχή των γλουτών
αίσθηση έντονου μυϊκού πιασίματος ή σπασμών στους μηρούς νευρολογικά συμπτώματα όπως μούδιασμα, μυρμηγκιάσματα ή αδυναμία στα πόδια, σε προχωρημένες περιπτώσεις ή αν υπάρχει σπονδυλολίσθηση

Αξίζει να επισημανθεί πως πολλές περιπτώσεις σπονδυλόλυσης μπορεί να είναι ασυμπτωματικές και να ανιχνεύονται τυχαία.

Συντηρητική Αντιμετώπιση
Η αρχική αντιμετώπιση είναι συνήθως συντηρητική όταν πρόκειται για σπονδυλόλυση με σπονδυλολίσθηση 1ου βαθμού, ολίσθηση δηλαδή μικρότερη από 25%, και τότε η θεραπεία περιλαμβάνει:
αποφυγή αθλητικών δραστηριοτήτων που επιδεινώνουν τα συμπτώματα, ειδικά στην αρχική φάση για να επιτραπεί η πώρωση του κατάγματος χρήση αντιλορδωτικού κηδεμόνα οσφύος για σταθεροποίηση της περιοχής και μείωση του πόνου, κυρίως όταν ο ασθενής είναι όρθιος ή περπατάει φυσικοθεραπεία με στόχο την ενδυνάμωση των μυών της μέσης, τη βελτίωση της στάσης και την αποκατάσταση της λειτουργικότητας

Η σπονδυλολίσθηση είναι μια πάθηση της σπονδυλικής στήλης κατά την οποία ένας σπόνδυλος μετατοπίζεται (ολισθαίνει) προς τα εμπρός ή, σπανιότερα, προς τα πίσω ή πλάγια σε σχέση με τον από κάτω σπόνδυλο, προκαλώντας συχνά πόνο στη μέση και, σε ορισμένες περιπτώσεις, συμπίεση νεύρων.

Οι βασικοί τύποι σπονδυλολίσθησης, ανάλογα με το αίτιο που την προκαλεί, είναι οι εξής:

• η εκφυλιστική, η οποία οφείλεται σε φθορά της σπονδυλικής στήλης, κυρίως σε μεγαλύτερες ηλικίες
• η ισθμική ή λυτική, η οποία οφείλεται συνήθως σε μικροκατάγματα κόπωσης σε νεότερα άτομα
• η δυσπλαστική ή συγγενής, η οποία πηγάζει από εκ γενετής ανωμαλίες
• η τραυματική που εμφανίζεται μετά από κάταγμα ή τραυματισμό
• η παθολογική, η οποία οφείλεται σε άλλες παθήσεις όπως είναι για παράδειγμα οι όγκοι
• η ιατρογενής, η οποία εκδηλώνεται ως επιπλοκή χειρουργικής επέμβασης

Οι συχνότερες μορφές είναι η εκφυλιστική και η ισθμική σπονδυλολίσθηση. Βάσει επιδημιολογικών ερευνών, η πάθηση αυτή εμφανίζεται περίπου στο 3%-5% του γενικού πληθυσμού. Ωστόσο, το πραγματικό ποσοστό μπορεί να είναι διαφορετικό, καθώς πολλοί άνθρωποι με τη συγκεκριμένη πάθηση δεν παρουσιάζουν συμπτώματα και επομένως δεν διαγιγνώσκονται. Στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων (πάνω από 80%), η σπονδυλολίσθηση εντοπίζεται στο επίπεδο Ο5-Ι1, ενώ λιγότερο συχνά αφορά το επίπεδο Ο4-Ο5, όπου κυρίως εμφανίζεται η εκφυλιστική μορφή της νόσου, ιδιαίτερα σε γυναίκες άνω των 40 ετών.

Ποια Είναι Τα Αίτια Εμφάνισης Της Σπονδυλολίσθησης;

Η σπονδυλολίσθηση εμφανίζεται λόγω μετατόπισης ενός σπονδύλου πάνω στον υποκείμενό του, προκαλώντας αστάθεια στη σπονδυλική στήλη. Τα κύρια αίτια περιλαμβάνουν:

• εκφυλιστικές αλλοιώσεις λόγω φυσιολογικής φθοράς με την ηλικία, που επηρεάζουν τους μεσοσπονδύλιους δίσκους και τα σπονδυλικά σώματα
• τραυματισμούς, όπως κάταγμα ή βλάβη στους συνδέσμους της σπονδυλικής στήλης από τροχαία ατυχήματα ή πτώσεις
• καταπόνηση της σπονδυλικής στήλης σε αθλήματα με υπερέκταση ή βαριά φορτία (π.χ. γυμναστική, άρση βαρών, ποδόσφαιρο)
• κληρονομικούς παράγοντες, όπως πιο λεπτά οστά ή συγγενείς ανωμαλίες (π.χ. δισχιδής ράχη), που προδιαθέτουν στην εμφάνιση της πάθησης
• ιατρογενείς παράγοντες, δηλαδή σπονδυλολίσθηση που εμφανίζεται μετά από χειρουργική επέμβαση στη σπονδυλική στήλη

Παράγοντες κινδύνου που αυξάνουν την πιθανότητα εμφάνισης της σπονδυλολίσθησης περιλαμβάνουν την ηλικία (συχνότερη σε άτομα άνω των 40-50 ετών), το φύλο (πιο συχνή στις γυναίκες για την εκφυλιστική μορφή), το οικογενειακό ιστορικό, την παχυσαρκία και την κακή στάση σώματος.

Ποια Συμπτώματα Προκαλεί Η Σπονδυλολίσθηση;

Η σπονδυλολίθηση παρουσιάζει τα εξής συμπτώματα:

• επίμονο πόνο στη μέση (οσφυαλγία), που συχνά επιδεινώνεται με κόπωση και ορθοστασία και υποχωρεί με την κατάκλιση ή όταν ο ασθενής ξαπλώνει
• πόνο που επεκτείνεται στα πόδια, συχνά συνοδευόμενο από μούδιασμα, μυρμήγκιασμα ή αδυναμία, ειδικά όταν πιέζονται νευρικές ρίζες (ισχιαλγία)
• δυσκαμψία στη μέση και στους οπίσθιους μηριαίους μύες, με πόνο ή ενόχληση κατά την υπερέκταση της μέσης
• δυσκολία στο περπάτημα και αίσθημα κόπωσης στα πόδια μετά από παρατεταμένη ορθοστασία ή βάδιση
• μυϊκούς σπασμούς κυρίως στους προσαγωγούς, ειδικά σε νεαρά άτομα, που μπορεί να προκαλέσουν αλλαγές στον τρόπο βάδισης, όπως σκύψιμο προς τα εμπρός ή λυγισμένα γόνατα
• νευρολογικά συμπτώματα όπως αδυναμία, παράλυση ή προβλήματα στην ουροδόχο κύστη και το έντερο λόγω πίεσης στον νωτιαίο μυελό (σε προχωρημένο στάδιο)

Σε ορισμένες, ωστόσο, περιπτώσεις, η πάθηση μπορεί να είναι ασυμπτωματική, χωρίς εμφανή σημεία πόνου ή δυσκαμψίας. Εάν η σπονδυλολίσθηση εντοπίζεται στον αυχένα, προκαλεί αυχεναλγία με πόνο στους ώμους και πίσω από το κεφάλι, καθώς και νευρολογικά συμπτώματα όπως αδυναμία, μούδιασμα ή μυρμήγκιασμα στα άνω άκρα.

Ο σπονδυλικός σωλήνας είναι ένας σωλήνας, ένα “κανάλι” κατά κάποιον τρόπο, το οποίο σχηματίζεται από τη συνένωση των σπονδύλων. Μέσα στο σπονδυλικό σωλήνα υπάρχει εγκεφαλονωτιαίο υγρό και μέσα στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό βρίσκεται ο νωτιαίος μυελός (στην αυχενική και θωρακική μοίρα) και τα νωτιαία νεύρα (Εικόνα 1).

Τι είναι η σπονδυλική στένωση;

Η σπονδυλική στένωση είναι μια στένωση του καναλιού της σπονδυλικής στήλης, η οποία μπορεί να ασκήσει πίεση στα νευρικά στοιχεία της σπονδυλικής στήλης (Εικόνα 2). Η σπονδυλική στένωση εμφανίζεται συχνότερα στην οσφύ (μέση) και στον αυχένα.

Μερικοί άνθρωποι με σπονδυλική στένωση μπορεί να μην έχουν συμπτώματα. Άλλοι μπορεί να παρουσιάσουν πόνο, μυρμήγκιασμα, μούδιασμα και μυϊκή αδυναμία. Τα συμπτώματα μπορεί να επιδεινωθούν με την πάροδο του χρόνου.

Η σπονδυλική στένωση προκαλείται συνήθως από φθορά της σπονδυλικής στήλης που σχετίζεται με την οστεοαρθρίτιδα και τη γήρανση της σπονδυλικής στήλης.

Ποια είναι τα συμπτώματα της στένωσης του σπονδυλικού σωλήνα;

Πολλοί άνθρωποι μπορεί να έχουν κάποιου βαθμου σπονδυλική στένωση αλλά μπορεί να μην έχουν συμπτώματα. Όταν ο ασθενής γίνεται συμπτωματικός, τα συμπτώματα συχνά αρχίζουν σταδιακά και επιδεινώνονται με την πάροδο του χρόνου. Τα συμπτώματα ποικίλλουν ανάλογα με τη θέση της στένωσης και τα νεύρα που επηρεάζονται.

Στην αυχενική μοίρα της σπονδυλικής στήλης

• Μούδιασμα ή μυρμήγκιασμα σε άνω ή κάτω άκρα
• Αδυναμία σε άνω ή κάτω άκρα
• Προβλήματα με το περπάτημα και την ισορροπία
• Πόνος στον αυχένα
• Σε σοβαρές περιπτώσεις, δυσλειτουργία του εντέρου ή της ουροδόχου κύστης (επιτακτική ούρηση και ακράτεια ούρων)

Στην οσφυϊκή μοίρα της σπονδυλικής στήλης

• Μούδιασμα ή μυρμήγκιασμα σε ένα ή και στα δύο κάτω άκρα
• Αδυναμία σε ένα ή και στα δύο κάτω άκρα
• Πόνος ή κράμπες όταν ο ασθενής στέκεται για μεγάλο χρονικό διάστημα ή όταν περπατάει
• Πόνος στην πλάτη

Ο πόνος στα κάτω άκρα ή/και στους γλουτούς κατά την βάδιση ονομάζεται «νευρογενής διαλείπουσα χωλότητα» και είναι χαρακτηριστικό της στένωσης. Βελτιώνεται όταν ο ασθενής κάθεται ή όταν σκύβει προς τα εμπρός.

Ποια είναι τα βασικά αίτια της στένωσης της σπονδυλικής στήλης;

Υπερτροφία οστού: Η φθορά στα οστά της σπονδυλικής στήλης λόγω οστεοαρθρίτιδας μπορεί να προκαλέσει το σχηματισμό οστεοφύτων, τα οποία μπορούν να συμπιέσουν το σπονδυλικό κανάλι.
Δισκοκήλη/Προβολή δίσκου: Οι μεσοσπονδύλιοι δίσκοι που λειτουργούν ως “αμορτισέρ” μεταξύ των σπονδύλων τείνουν να αφυδατώνονται με την ηλικία. Οι ρωγμές στο εξωτερικό του δίσκου ενδέχεται να επιτρέψουν τη διαφυγή μέρους του μαλακού εσωτερικού υλικού και αυτό με τη σειρά του να πιέσει το νωτιαίο μυελό ή τα νεύρα.
Υπερτροφία συνδέσμων: Οι σύνδεσμοι που βοηθάνε στη στήριξη της σπονδυλικής στήλης μπορούν να γίνουν δύσκαμπτοι και πεπαχυσμένοι με την πάροδο του χρόνου. Αυτοί οι υπερτροφικοί σύνδεσμοι προβάλουν στο σπονδυλικό κανάλι και το στενεύουν.
Άλλες αιτίες που μπορεί να προκαλέσουν στένωση του σπονδυλικού σωλήνα είναι πχ. όγκοι και κακώσεις της σπονδυλικής στήλης.

Η δισκοκήλη ή κήλη μεσοσπονδύλιου δίσκου είναι μία από τις συχνότερες παθολογίες πρόκλησης πόνου τόσο στη σπονδυλική στήλη, όσο και στα άκρα.
Τα τελευταία χρόνια η εμφάνισή της γίνεται ολοένα και πιο συχνή σε άτομα ηλικίας από 25 έως 50 ετών, κυρίως λόγω έλλειψης σωματικής άσκησης και καθιστικής ζωής, αύξησης σωματικού βάρους ή επαναλαμβανόμενης άρσης φορτίου.

Τι Είναι Ο Μεσοσπονδύλιος Δίσκος;

Οι μεσοσπονδύλιοι δίσκοι εντοπίζονται ανάμεσα στα οστά της σπονδυλικής στήλης, τα οποία είναι γνωστά ως σπόνδυλοι, και λειτουργούν σαν προστατευτικά «μαξιλαράκια».

Αποτελούνται εξωτερικά από τον σκληρό ινώδη δακτύλιο, ο οποίος περιβάλλει τον εσωτερικό πηκτοειδή πυρήνα, που έχει υφή τζελ. Χάρη στη μοναδική ελαστικότητά τους, οι κραδασμοί απορροφώνται και διευκολύνονται οι κινήσεις που συμβάλλουν στην ευλυγισία μας.

Τι Είναι Η Κήλη;

Η κήλη μεσοσπονδυλίου δίσκου ή δισκοκήλη είναι η κατάσταση κατά την οποία το εσωτερικό υλικό του πυρήνα μετακινείται, προκαλώντας ρήξη στον ινώδη δακτύλιο που το περιβάλλει. Αν η μετατόπιση αυτή είναι περιορισμένη και ο πυρήνας προεξέχει ελαφρώς, τότε πρόκειται για προβολή του μεσοσπονδύλιου δίσκου.

Η μεγαλύτερη μετατόπιση του υλικού του πυρήνα που προκαλεί μερική ρήξη του ινώδους δακτυλίου, ονομάζεται κήλη μεσοσπονδυλίου δίσκου.

Μέρος από το εσωτερικό περιεχόμενο του δίσκου «γλιστρά» μέσα στον σπονδυλικό σωλήνα με αποτέλεσμα να πιέζει τα γύρω νεύρα και να προκαλεί συμπτώματα. Ενίοτε, η έξοδος του πυρήνα του δίσκου μπορεί να αφορά το μεγαλύτερο μέρος αυτού, οπότε τότε μιλάμε για πρόπτωση δίσκου.

Ταυτόχρονα, απελευθερώνονται χημικές ουσίες που συμβάλλουν περαιτέρω στη φλεγμονή των νεύρων. Στην οσφυϊκή μοίρα της σπονδυλικής στήλης (μέση), η φλεγμονή που θα δημιουργηθεί είναι δυνατό, επίσης, να προκαλέσει μούδιασμα και μυϊκή αδυναμία στο ένα ή και στα δύο πόδια, κατά μήκος του ισχιακού νεύρου, κατάσταση που ονομάζεται «ισχιαλγία».
Στον αυχένα, ο ασθενής μπορεί να νιώθει πόνο, με ή χωρίς μούδιασμα, που να αντανακλά στα άνω άκρα, γνωστό ως «αυχενοβραχιόνιο» ή «αυχενικό» σύνδρομο».

Ωστόσο, θα πρέπει να τονιστεί ότι η παρουσία δισκοκήλης στον απεικονιστικό έλεγχο (αξονική ή μαγνητική τομογραφία), δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη ότι ο ασθενής έχει συμπτώματα.

Πιο συγκεκριμένα, 36% ασθενών ηλικίας >60 ετών και 20% ασθενών ηλικίας <60 ετών έχουν διαγνωστεί με κήλη μέσω απεικονιστικής εξέτασης, αλλά παρουσιάζονται ασυμπτωματικοί, δηλαδή δεν πονάνε πουθενά.

Γιατί Δημιουργείται Η Κήλη;

Η κύρια αιτία εμφάνισης της δισκοκήλης είναι η σταδιακή και φυσική, εξαιτίας της γήρανσης, φθορά των μεσοσπονδυλίων δίσκων. Με την ηλικία, οι δίσκοι γίνονται λιγότερο ελαστικοί και τραυματίζονται πιο εύκολα. Η διαδικασία αυτή μπορεί να ξεκινήσει ήδη από τη δεύτερη δεκαετία της ζωής μας. Οι παράγοντες που επηρεάζουν την ταχύτητα της εκφύλισης δεν είναι ακόμη απολύτως ξεκάθαροι, αλλά πιθανολογείται ότι οφείλονται σε έναν συνδυασμό γενετικής προδιάθεσης και μηχανικών παραμέτρων.

Άλλοι παράγοντες, όπως η παχυσαρκία, επιταχύνουν ακόμα περισσότερο την εμφάνιση δισκοκήλης. Η κακή διατροφή, σε συνδυασμό με αφυδάτωση και έλλειψη βιταμινών, προκαλούν εκφυλιστικές δομικές αλλαγές, όπως λέπτυνση, εκφύλιση ή ακόμα και ρήξη του δίσκου.

Στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων, το πρόβλημα ξεκινά από έναν μικρό τραυματισμό που είτε αγνοήθηκε είτε δεν αντιμετωπίστηκε σωστά, συχνά εξαιτίας λανθασμένου τρόπου άρσης βάρους. Πιο σπάνια, η αιτία μπορεί να είναι μια πτώση ή μια άμεση κάκωση στη σπονδυλική στήλη. Όσον αφορά τον αυχένα, η δισκοκήλη μπορεί επίσης να προκληθεί εξαιτίας ενός τροχαίου ατυχήματος.

Παράγοντες Κινδύνου Εμφάνισης Κήλης

Βάρος Σώματος
Με την αύξηση του σωματικού βάρους παρατηρείται αύξηση και της μηχανικής καταπόνησης των δίσκων και ειδικά αυτών της μέσης (οσφυϊκής μοίρας).

Κληρονομικότητα
Βάσει των μέχρι τώρα επιστημονικών δεδομένων, υπάρχει ένας γενετικός μηχανισμός ο οποίος μπορεί να επηρεάσει την ποιότητα του μεσοσπονδύλιου δίσκου, με αποτέλεσμα μερικοί άνθρωποι να παρουσιάζουν αυξημένες πιθανότητες να εμφανίσουν δισκοκήλη.

Επάγγελμα
Άτομα που κάνουν επαγγέλματα με βασικό χαρακτηριστικό την πολύ μεγάλη καταπόνηση του σώματος (που σηκώνουν, σπρώχνουν ή τραβούν αντικείμενα μεγάλου βάρους) έχουν αυξημένες πιθανότητες να πάθουν κήλη. Στην κατηγορία αυτή ανήκουν και επαγγέλματα όπως αυτά του οδηγού, του πιλότου και αεροσυνοδού, όπου παρατηρείται πόνος στη μέση χαμηλά κατά κύριο λόγο.

Ηλικία
Οι άνδρες, ηλικίας 20-50 ετών, εμφανίζουν συχνότερα κήλη.

Τρόπος ζωής
Η καθιστική ζωή. Πρακτικά, η αδυναμία των μυών που στηρίζουν τη σπονδυλική στήλη, οδηγεί στην άσκηση μεγαλύτερων φορτίων σε αυτή.
Το κάπνισμα,το οποίο επιταχύνει την εκφύλιση του δίσκου, λόγω χημικών αντιδράσεων που φθείρουν τη συνολική υγεία του ατόμου.
Η κακή διατροφή, που περιλαμβάνει ελλιπή ενυδάτωση και μειωμένη πρόσληψη βιταμινών.

Ποια Είναι Τα Συμπτώματα Της Κήλης;

Τα συμπτώματα που εμφανίζονται ποικίλλουν ανάλογα με το μέγεθος της κήλης, τη χρονιότητα ύπαρξής της και το σημείο εντόπισής της.

Οι πάσχοντες παραπονιούνται για:

• Οξύ ή χρόνιο πόνο στη μέση (οσφυαλγία)
• Πόνο, υπαισθησία/αιμωδίες, μυϊκή αδυναμία, μείωση ή απουσία αντανακλαστικών στο πόδι με την κατανομή της προσβεβλημένης ρίζας νεύρου που πιέζει η κήλη

Μόνο συμπτωματολογία στο κάτω άκρο (χωρίς συμπτώματα στη μέση), όταν υπάρχει πρόπτωση δίσκου Αμφοτερόπλευρες ριζοπάθειες, δηλαδή συμπτώματα και στα δύο πόδια, σε κεντρικές κήλες
Μυϊκό σπασμό, απώλεια της λόρδωσης στη μέση, κλίση κορμού προς τα εμπρός

Επιδείνωση των συμπτωμάτων με τον βήχα ή το φτέρνισμα, λόγω αύξησης της ενδοκοιλιακής πίεσης Ανταλγική σκολίωση, δηλαδή στράβωμα του σώματος, ως ακούσια αντίδραση του ατόμου για να μην πονάει στο σημείο που πιέζεται η ρίζα.

Σε προχωρημένο στάδιο, εμφάνιση «ιππουριδικής συνδρομής», με αναισθησία στην περιοχή των γεννητικών οργάνων και αδυναμία ελέγχου της ουροδόχου κύστης και του εντέρου, ολική ή μερική απώλεια κινητικότητας ποδιών, λόγω μεγάλης πίεσης των αντίστοιχων νεύρων. Πρόκειται για μια κατάσταση που απαιτεί άμεση χειρουργική αντιμετώπιση.

Εάν δε η κήλη εντοπίζεται στον αυχένα, μουδιάσματα ή καυσαλγίες εντοπίζονται σε όλο το χέρι έως και τα δάκτυλα ή ακόμα και από τις ωμοπλάτες προς το χέρι.

Δισκοπάθεια, ή εκφύλιση του δίσκου, είναι η νόσος που δημιουργείται από την εκφύλιση του μεσοσπονδύλιου δίσκου και τα συμπτώματα που προκύπτουν από αυτή. Η εκφύλιση του δίσκου είναι μια φυσιολογική διαδικασία, η οποία σε αρκετές περιπτώσεις δεν συνοδεύεται από συμπτώματα. Έτσι, για παράδειγμα, στην ηλικία των 50 ετών, αναμένονται ακτινολογικά ευρήματα δισκοπάθειας σε ποσοστό μεγαλύτερο του 50% των ανθρώπων.

Ο παράγων της κληρονομικότητας παίζει σημαντικό ρόλο, (όπως και στην επιδερμίδα για την εμφάνιση των ρυτίδων), αλλά συνεισφέρουν και περιβαλλοντικοί παράγοντες, όπως η άρση βάρους, η έκθεση σε κραδασμούς, το κάπνισμα κ.λπ. Στους μεσοσπονδύλιους δίσκους υπάρχει μικρή δυνατότητα ίασης μιας πιθανής κάκωσης, λόγω του μικρού αριθμού των κυττάρων στο εσωτερικό του δίσκου, καθώς και της έλλειψης αγγείων στο σημείο αυτό (κάτι αντίστοιχο συμβαίνει και με τον μηνίσκο στο γόνατο).

Ποια τα συμπτώματα που παρουσιάζονται;

Ο πόνος επικεντρώνεται κυρίως στη μέση (ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ) και μπορεί να αντανακλάται στους γλουτούς και στο πίσω μέρος των μηρών, μέχρι πάνω από τα γόνατα, χωρίς να φτάνει μέχρι το πόδι. Τα συμπτώματα χειροτερεύουν στην ΚΑΘΙΣΤΗ θέση, ή στο παρατεταμένο περπάτημα/ορθοστασία, και βελτιώνονται στην ξαπλωτή θέση. Η κίνηση της μέσης (ΟΜΣΣ: οσφυϊκή μοίρα σπονδυλικής στήλης) είναι περιορισμένη και επώδυνη.

Ο ασθενής δεν ανακουφίζεται με την πρόσθια κάμψη, αντίθετα μπορεί να πονάει περισσότερο, λόγω της αυξημένης πίεσης μέσα στο δίσκο. Κατά την εξέταση, η αισθητικότητα, η κινητικότητα και τα αντανακλαστικά είναι συνήθως φυσιολογικά.

Στη μαγνητική τομογραφία φαίνεται η εκφύλιση του δίσκου, με ελάττωση του ύψους του δίσκου, καθώς και με αλλαγή του σήματος αυτού (ο δίσκος φαίνεται μαύρος, αντί για λευκός. Αυτά τα ευρήματα δεν είναι ειδικά, εφόσον είναι συνηθισμένα και σε ασυμπτωματικούς ασθενείς κάθε ηλικίας.

Θεραπεία – Αντιμετώπιση: Χρειάζεται χειρουργική επέμβαση; Φάρμακα – Ασκήσεις – Φυσικοθεραπεία

Η θεραπεία είναι κατά βάση συντηρητική. Στην οξεία φάση, όταν ο πόνος είναι έντονος και εμποδίζονται οι δραστηριότητες της καθημερινής ζωής, συνιστώνται τα παρακάτω:

• Ζώνη οσφύος (μια κοινή ζώνη μέσης αρκεί)
• Ζέστη (σε μερικούς βοηθάει και το κρύο, αλλά κατά κανόνα συνιστώνται θερμά επιθέματα)
• Φάρμακα: αντιφλεγμονώδη, παυσίπονα (απλά και οπιοειδή), φάρμακα κατά του χρόνιου πόνου (Gabapentin, regabalin κ.λπ.). ΟΧΙ ΕΝΕΣΕΙΣ!
• Φυσικοθεραπεία (η άμεση εφαρμογή φυσικοθεραπείας μπορεί να είναι πολύ αποτελεσματική στον έντονο πόνο)

Αποφεύγονται:

• O παρατεταμένος κλινοστατισμός (ξάπλωμα στο κρεβάτι στην ίδια θέση)
• Οι ενέσεις
• Οι υπερβολικά εναλλακτικές θεραπείες (χτύπημα με σφυρί κοκ). Ο βελονισμός, για παράδειγμα, μπορεί να είναι εξαιρετικά ωφέλιμος, αντίθετα όμως, η χειροπρακτική, σε μερικές περιπτώσεις, μπορεί να αποβεί καταστροφική και, σίγουρα, απαιτείται γνώση της παθολογίας της μέσης (μαγνητική τομογραφία). Συνοπτικά, διαφορετικές θεραπείες μπορεί να είναι σχετικά επιτυχείς, η κλασική όμως φυσικοθεραπεία είναι η αποτελεσματικότερη.

Στην χρόνια φάση της ΔΙΣΚΟΠΑΘΕΙΑΣ, επιβάλλεται η συστηματική άσκηση:

• Αερόβια άσκηση, όπως περπάτημα, τρέξιμο, κολύμπι, ποδήλατο, ελλειπτικό, κάθε μορφής άσκηση που αυξάνει τους καρδιακούς παλμούς, συνήθως για 2 με 3 φορές την εβδομάδα.
• Η σταθεροποίηση της σπονδυλικής στήλης με εκγύμναση της κοιλιάς και της πλάτης είναι επίσης πολύ σημαντική (σχήμα 2). Σήμερα, η πιο αποτελεσματική γυμναστική βρέθηκε να είναι το pilates, όχι μόνο γιατί δυναμώνει τους κοιλιακούς και τους ραχιαίους ισομετρικά, χωρίς δηλαδή να καταπονεί με κίνηση την σπονδυλική στήλη, αλλά και γιατί συνδυάζεται με διατάσεις των κάτω άκρων, που είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικές στην οσφυαλγία.

Η ημικρανία, είναι μία χρόνια διαταραχή που έχει μεν πονοκεφάλους, αλλά δεν περιορίζεται μόνο σε αυτούς. Ο πόνος είναι έντονος και εντοπίζεται συχνά στο μισό μέρος της κεφαλής εξού και η λέξη ημι-κρανία. Μπορεί όμως και στα δύο ημιμόρια, κυρίως σε παιδιά και εφήβους.

Συμπτώματα

Συνήθως, ο πονοκέφαλος της ημικρανίας συνοδεύεται από συμπτώματα του αυτόνομου νευρικού συστήματος, όπως αύρα, ναυτία, έμετο και φωτοφοβία.

Χαρακτηριστικά ασθενών

Κοινά χαρακτηριστικά των ανθρώπων που πάσχουν από ημικρανία είναι τα εξής:

• Οι περισσότεροι ασθενείς είναι ηλικίας 15 – 55 ετών.
• Στην πλειονότητά τους έχουν οικογενειακό ιστορικό ημικρανίας.
• Είναι συχνότερη στις γυναίκες.
• Τα επεισόδια και η σοβαρότητά τους περιορίζεται με την ηλικία.
• Ο ακριβής μηχανισμός που προκαλεί την ημικρανία, δεν είναι πλήρως γνωστός. Έρευνες έδειξαν ότι στην κρίση ημικρανίας τα επίπεδα της σεροτονίνης στο αίμα πέφτουν. Αυτό έχει αποτέλεσμα, την απελευθέρωση ουσιών (νευροπεπτίδια) που προκαλούν πονοκέφαλο.

Παράγοντες κινδύνου

Οι παράγοντες που προκαλούν ημικρανική κρίση είναι αρκετοί. Ας δούμε τους συνηθέστερους:

• Το stress (ο κυριότερος παράγοντας).
• Οι ορμόνες, κυρίως τα οιστρογόνα. Πολλές γυναίκες εμφανίζουν ημικρανία με την έναρξη της περιόδου ή κατά την κύηση ή την εμμηνόπαυση. Επίσης και κατά την θεραπεία με αντισυλληπτικά.
• Φαγητά και ποτά όπως το κόκκινο κρασί, η σοκολάτα, ορισμένα τυριά, η ασπαρτάμη, ο καφές.
• Η νηστεία σε ορισμένους ανθρώπους.
• Έντονα φώτα, θόρυβοι αλλά και μυρωδιές.
• Η αϋπνία ή μια αλλαγή στις συνήθειες του ύπνου.
• Η έντονη σωματική κόπωση.
• Η σεξουαλική πράξη.
• Οι αλλαγές του καιρού.
• Ορισμένα φάρμακα.

Οι 2 Βασικοί Τύποι Ημικρανίας

Υπάρχουν δύο βασικοί τύποι ημικρανίας: η ημικρανία με αύρα (κλασική ημικρανία) και η ημικρανία χωρίς αύρα. Στην πρώτη μορφή, ο ασθενής μπορεί να παρουσιάζει πρόδρομα συμπτώματα για 10 -30 λεπτά και επηρεάζει μόνο 1 στους 5 πάσχοντες. Η μορφή της ημικρανίας χωρίς αύρα έχει όλα τα στοιχεία της ημικρανίας με αύρα, εκτός από τα πρόδρομα συμπτώματα.

Ένα τυπικό επεισόδιο ημικρανίας έχει 4 ξεχωριστά στάδια:

• Το πρόδρομο (προειδοποιητικό) στάδιο.
  Προηγείται του πονοκέφαλου κατά 24 με 48 ώρες και χαρακτηρίζεται από μεταβολές της διάθεσης, ευερεθιστότητα, αίσθημα τάσης στον αυχένα και κάποιες φορές, συχνά χασμουρητά, δυσκοιλιότητα κ.ά. Συχνά, ο πονοκέφαλος συνοδεύεται από ναυτία και εμετό.
• Την αύρα (migraine aura).
  Είναι ένα σύνολο εστιακών νευρολογικών συμπτωμάτων παροδικής οπτικής, κινητικής και λεκτικής διαταραχής. Ο ασθενής αντιλαμβάνεται λάμψεις, τεθλασμένες γραμμές ή αισθάνεται ότι υπάρχουν σημεία όπου έχει απώλεια όρασης. Επίσης, υπαισθησία ή αίσθημα νυγμών στο πρόσωπο και στα χέρια. Μπορεί να εμφανίσει διαταραχές της αίσθησης, της όσφρησης, της γεύσης, της αφής και αίσθημα ήπιας νοητικής σύγχυσης.
• Τον πονοκέφαλο.
  Η συνηθέστερη εντόπιση του πόνου είναι πίσω από τον οφθαλμικό βολβό ή το αυτί, αν και μπορεί να αφορά οποιαδήποτε περιοχή της κεφαλής. Μπορεί να παρατηρείται οποιαδήποτε ώρα της ημέρας, αν και συνήθως ξεκινάει το πρωί. Μπορεί να διαρκέσει λίγες ώρες ή έως μία με δύο ημέρες.
• Το στάδιο της αποδρομής.
  Όταν περάσει ο πονοκέφαλος, ενδέχεται να παρατηρηθεί εξάντληση, ζάλη, δυσκολίες συγκέντρωσης και συναισθηματικές μεταβολές.

Πώς γίνεται η διάγνωση;

Για την διάγνωση συχνά αρκεί μόνο το ιστορικό και νευρολογική εξέταση. Ο νευρολόγος μπορεί να συστήσει μια μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου, σε περιπτώσεις ύποπτες. Υπάρχει η περίπτωση, ένας ασθενής να έχει δύο αίτια πονοκεφάλου για παράδειγμα ημικρανία και ένα ανεύρυσμα ή έναν όγκο εγκεφάλου.

Με τον όρο ισχιαλγία αναφερόμαστε στον πόνο στο πόδι ο οποίος οφείλεται σε πίεση ή ερεθισμό του ισχιακού νεύρου.

Το ισχιακό νεύρο είναι το μεγαλύτερο νεύρο του σώματος και σχηματίζεται από τη συνένωση πέντε οσφυικών ριζών (δηλαδή 5 νεύρων της «μέσης»). Πορεύεται βαθιά στο γλουτό και κατεβαίνει προς τα κάτω, στο πίσω μέρος του μηρού, του γόνατος μέχρι και το πέλμα του ποδιού.

Έτσι λοιπόν, ο πόνος που οφείλεται σε πίεση ή ερεθισμό του ισχιακού νεύρου συχνά ξεκινά από τη μέση αντανακλά βαθιά στο γλουτό και κατεβαίνει στο πόδι.

Ο ερεθισμός του ισχιακού νεύρου έχει τα παρακάτω χαρακτηριστικά:

• Πόνο: Ο πόνος θυμίζει κάψιμο ή ιδιαίτερα έντονη πίεση που ξεκινά από τη μέση ή το γλουτό, στο μηρό και μπορεί να συνεχίζει μέχρι την πίσω επιφάνεια του γονάτου ή να κατεβαίνει ακόμη παρακάτω έως τον αστράγαλο ή και τα δάκτυλα του ποδιού. Λιγότερο συχνά οι ασθενείς περιγράφουν «ηλεκτρισμό» ή σφύζοντα πόνο (δηλαδή πόνο ο οποίος μοιάζει σαν σφυγμός).
• Μούδιασμα (αιμωδίες): Ο πόνος συχνά συνοδεύεται από μούδιασμα ή «μυρμήγκιασμα».
• Τα συμπτώματα είναι μονόπλευρα: δηλαδή συνήθως αφορούν ένα μόνο πόδι. Σε μερικές περιπτώσεις βέβαια, όταν πχ. έχουμε να κάνουμε με μια μεγάλη κεντρική δισκοκήλη, μπορεί τα συμπτώματα να παρουσιάζονται και στα δύο πόδια. Ακόμα και τότε όμως, ο ασθενής συνήθως περιγράφει ότι στο ένα πόδι τα συμπτώματα είναι χειρότερα από το άλλο ή ότι ξεκίνησαν από ένα πόδι.
• Τα συμπτώματα εξαρτώνται από τη θέση του σώματος: Τα συμπτώματα μπορεί να χειροτερεύουν σε συγκεκριμένες θέσεις όπως πχ. όταν ο ασθενής κάθεται ή όταν στέκεται ή όταν σκύβει προς τα εμπρός ή όταν ξαπλώνει σε συγκεκριμένες θέσεις.
• Μυική αδυναμία: μερικές φορές, παρατηρείται αδυναμία σε κάποιους μύς των κάτω άκρων. Το ποιοί μύες επηρεάζονται εξαρτάται από την οσφυική ρίζα που πιέζεται. Συχνά επηρεάζονται οι μύες της κνήμης (δηλαδή ο πρόσθιος κνημιαίος ή ο γαστροκνήμιος με αποτέλεσμα ο ασθενής να μήν μπορεί να σηκώσει ή να κατεβάσει το πέλμα του).

Αίτια Ισχιαλγίας

Οι συνηθέστερες αιτίες που μπορούν να προκαλέσουν ισχιαλγία είναι οι εξής:

• Δισκοκήλη: Δηλαδή πίεση του νεύρου από κάποιο μεσοσπονδύλιο δισκο.
• Οσφυϊκή Στένωση: Στην περίπτωση αυτή, ο σπονδυλικός σωλήνας δηλαδή το κανάλι μέσα από το οποίο περνά ο νωτιαίος μυελός και τα νωτιαία νεύρα στενεύει. Η συνηθέστερη αιτιολογία είναι η οσφυϊκή σπονδύλωση, δηλαδή η φθορά (γήρανση) της σπονδυλικής στήλης.
• Σπονδυλολίσθηση: Με τον όρο σπονδυλολίσθηση εννούμε τη μετατόπιση ενός σπονδύλου σε σχέση με έναν άλλο. Η συνηθέστερη αιτία είναι η εκφύλιση της σπονδυλικής στήλης.
• Μυικός σπασμός ή φλεγμονή των μυών της ράχης ή της πυέλου
• Διαταραχή της ιερολαγονίου άρθρωσης
• Σύνδρομα παγίδευσης νεύρων όπως π.χ. το σύνδρομο απιοειδούς μυός
• Πολύ πιο σπάνια παθήσεις όπως νεοπλασίες ή θρομβώσεις αγγείων μπορεί να προκαλέσουν ισχιαλγία.

Ποιοί είναι οι επιβαρυντικοί παράγοντες για την Ισχιαλγία;

• Ηλικία: με την ηλικία αυξάνεται η φθορά της σπονδυλικής στήλης, δηλαδή οι πιθανές δισκοκήλες, στενώσεις κλπ.
• Παχυσαρκία: Το αυξημένο σωματικό βάρος αυξάνει τη φόρτιση της σπονδυλικής στήλης και οδηγεί σε ταχύτερη φθορά της.
• Επάγγελμα: μια εργασία η οποία απαιτεί να σηκώνει κανείς βάρη ή να οδηγά για πολύ ώρα ενδέχεται να επιβαρύνει τη σπονδυλική στήλη. (Εδώ να σημειωθεί ότι δεν υπάρχουν σαφείς αποδείξεις για τη συσχέτιση ανάμεσα στην ισχιαλγία και την καταπόνηση της μέσης κατά την εργασία).
• Κάθισμα: άτομα τα οποία κάθονται για πολλές ώρες σε καρέκλα έχουν αυξημένες πιθανότητες να αναπτύξουν ισχιαλγία.
• Σακχαρώδης διαβήτης: Ο σακχαρώδης διαβήτης σχετίζεται με αυξημένη πιθανότητα για ισχιαλγία
• Λοιποί παράγοντες: κάπνισμα, έλλειψη βιταμίνης Β12

Τα οστεόφυτα γενικά είναι μικρές προβολές και εκβλαστήσεις των οστών και συγκεκριμένα των σπονδύλων. Με απλά λόγια, όταν μιλάμε για οστεόφυτα μιλάμε για νέο οστό το οποίο δημιουργείται με τον καιρό, στις άκρες των σπονδύλων (Εικόνα 1). Τα οστεόφυτα αναπτύσσονται κοντά σε αρθρώσεις, δηλαδή εκεί που συναντώνται δύο οστά και μπορούν να εμφανιστούν σε ολόκληρο το μήκος της σπονδυλικής στήλης. Δηλαδή στην αυχενική, θωρακική και οσφυϊκή μοίρα.
Όσο μεγαλώνουμε, η πιθανότητα να αναπτύξουμε οστεόφυτα αυξάνεται. Κατά κάποιον τρόπο τα οστεόφυτα ανήκουν στη φυσιολογική φθορά της σπονδυλικής μας στήλης. Τα οστεόφυτα συνήθως δεν προκαλούν πρόβλημα και δεν απαιτούν κάποια θεραπεία. Σε μερικές περιπτώσεις όμως μπορεί να πιέσουν νευρικές δομές προκαλώντας προβλήματα και συμπτώματα.

Τι προκαλεί την ανάπτυξη οστεοφύτων;

Τα οστεόφυτα τα συναντάμε στα πλαίσια της σπονδυλαρθρίτιδας δηλαδή της φθοράς της σπονδυλικής στήλης. Κατά κάποιον τρόπο είναι ένα χαρακτηριστικό της γήρανσης της σπονδυλικής μας στήλης όπως πχ. είναι οι ρυτίδες για το δέρμα. Η σπονδυλαρθρίτιδα προκαλεί φθορά των συνδέσμων και των μεσοσπονδύλιων δίσκων. Καθώς το σώμα μας προσπαθεί να επιδιορθώσει τους συνδέσμους γεννά νέο οστό. Αυτό το νέο οστό είναι τα οστεόφυτα.
Λιγότερο συχνά τα οστεόφυτα δεν εμφανίζονται στα πλαίσια φυσιολογικής φθοράς αλλά στα πλαίσια κάποιας νόσου όπως είναι η αγκυλοποιητική σπονδυλαρθρίτιδα.

Πως προκαλούν τα οστεόφυτα πόνο;

Συνήθως τα οστεόφυτα δεν προκαλούν προβλήματα. Σε μερικές περιπτώσεις όμως πιάνουν χώρο και αρχίζουν να ασκούν πίεση στα νευρικά στοιχεία. Κάτι τέτοιο παρατηρείται συχνά στον αυχένα: οι αυχενικές ρίζες (δηλαδή τα νεύρα του αυχένα) εξέρχονται της σπονδυλικής στήλης από ένα χώρο ο οποίος ονομάζεται τρήμα. Αν τα οστεόφυτα αναπτύσσονται κοντά στο τρήμα, ενδέχεται να πιάσουν χώρο ο οποίος ανήκει στο νεύρο. Αυτό έχει σαν συνέπεια η νευρική ρίζα να μην έχει το χώρο που της χρειάζεται, να πιέζεται, και τελικά να πονά.

Οστεόφυτα Σπονδυλικής Στήλης: Συμπτώματα

Αν τελικά τα οστεόφυτα δημιουργήσουν προβλήματα, αυτά συνήθως είναι:

• Αυχεναλγία ή οσφυαλγία (δηλ. πόνος στον αυχένα ή τη μέση)
• Πόνος ο οποίος αντανακλά στον χέρι ή το πόδι (βραχιαλγία ή ισχιαλγία)
• Πόνος ο οποίος βελτιώνεται με την ξεκούραση και χειροτερεύει με την κόπωση
• Μυικοί σπασμοί
• Κράμπες
• Αδυναμία

Πάρεση/ παράλυση του περονιαίου ν.

Νευρολογική επίδραση ως επακόλουθο ασύμμετρης πολυνευροπάθειας (διαβήτης, αλκοόλ, διαλυτικές ουσίες κ.ά.),

πάρεση περονιαίου (πίεση στο γόνατο εξαιτίας γύψου, τραυματισμού, κάθισμα στις φτέρνες),

μείωση βάρους, μερική κοντινή βλάβη του ισχιακού ν.,

επίδραση στο οσφυοϊερό πλέγμα (μηχανική/ αγγειακή),

Ο5 – ριζοπάθεια (μπορέλια),

επίδραση στο μυελό (ALS κ.ά.), φάρμακα, ουραιμία, ιδιοπαθής.

Συμπτώματα

Μειωμένη ισχύς/ αδυναμία ραχιαίας έκτασης, χωλό άκρο πόδι, καλή πρόγνωση στις τυπικές περιπτώσεις με αυτόματη υποχώρηση των συμπτωμάτων μέσα σε 3-6 μήνες.

Συμπτώματα, που εκδηλώνονται αιφνίδια, ποτέ δεν αφορούν παγίδευση ή χρόνια προοδευτική νόσο.

Αντικειμενική Εξέταση

Αδυναμία στις αρθρώσεις/ δάκτυλα του άκρου ποδιού είναι το μόνο εύρημα, όταν τα συμπτώματα εκδηλώνονται αιφνίδια (= τυπική πάρεση περονιαίου).

Αν πρόκειται για διαφορετική κλινική εικόνα, εξετάζονται:

Μειωμένη αίσθηση δόνησης πάνω από τα σφυρά + μειωμένη αισθητικότητα με δοκιμασία μονοϊνιδίου +

εξάλειψη του Αχίλλειου αντανακλαστικού (πολυνευροπάθεια),

αδυναμία ιγνυακών τενόντων με αδυναμία κάμψης του γόνατου (σε επίδραση του ισχιακού ν.),

αδυναμία μέσου γλουτιαίου μ. με επίδραση στην απαγωγή του ισχίου (Ο5 – ριζοπάθεια).