Η σπονδυλόλυση είναι μια πάθηση της σπονδυλικής στήλης που χαρακτηρίζεται από έλλειμμα ή κάταγμα στο οστό του σπονδύλου, συγκεκριμένα στον «ισθμό» του σπονδυλικού τόξου, που αποτελεί σημαντικό σημείο για τη σταθερότητα της σπονδυλικής στήλης. Εμφανίζεται κυρίως στους σπονδύλους της κατώτερης οσφυϊκής μοίρας, συνήθως στον Ο5 σπόνδυλο, και παρατηρείται συχνότερα σε εφήβους και παιδιά, ιδιαίτερα σε όσους ασχολούνται με αθλήματα που περιλαμβάνουν επαναλαμβανόμενες εκτάσεις και στροφές της μέσης, όπως η ενόργανη γυμναστική, το ποδόσφαιρο και η άρση βαρών. Κύριο σύμπτωμα είναι ο πόνος χαμηλά στη μέση, που επιδεινώνεται με τη δραστηριότητα και βελτιώνεται με την ξεκούραση.

Οι τύποι σπονδυλόλυσης είναι οι εξής:

ισθμική. Είναι συχνότερη και οφείλεται σε κάταγμα κόπωσης του ισθμού τραυματική. Συνίσταται σε κάταγμα εκτός του ισθμού εκφυλιστική. Οφείλεται σε εκφυλιστικές αλλοιώσεις των μεσοσπονδυλίων δίσκων και αρθρώσεων δυσπλαστική. Οφείλεται σε συγγενείς ανωμαλίες των αρθρικών αποφύσεων παθολογική. Σχετίζεται με οστικές παθήσεις όπως η νόσος του Paget)

Η σπονδυλόλυση μπορεί, επίσης, να είναι ετερόπλευρη ή αμφοτερόπλευρη, και στην δεύτερη περίπτωση υπάρχει κίνδυνος εξέλιξης σε σπονδυλολίσθηση, δηλαδή ολίσθηση του σπονδύλου προς τα εμπρός.

Ποια Είναι Τα Αίτια Εμφάνισης Της Σπονδυλόλυσης;

Τα αίτια που οδηγούν σε σπονδυλόλυση είναι τα ακόλουθα:
επαναλαμβανόμενη καταπόνηση και μικροτραυματισμοί στον ισθμό του σπονδυλικού τόξου, που προκαλούνται κυρίως από αθλήματα με συχνές κινήσεις κάμψης και έκτασης της μέσης, όπως η γυμναστική, ο χορός, το ποδόσφαιρο, η ρυθμική και ενόργανη γυμναστική, οι καταδύσεις και άλλα.
γενετική προδιάθεση, δηλαδή συγγενής ανωμαλία ή κληρονομικότητα που οδηγεί σε λεπτό ή αδύναμο ισθμό, καθιστώντας το κόκκαλο πιο ευάλωτο σε κάταγμα οξύ τραύμα ή ισχυρός τραυματισμός, όπως πτώση από ύψος ή τροχαίο ατύχημα, που μπορεί να προκαλέσει κάταγμα στον ισθμό οστεοπόρωση και άλλες παθήσεις που αποδυναμώνουν τα οστά, αυξάνοντας την ευθραυστότητά τους και τον κίνδυνο κατάγματος χειρουργική επέμβαση στη σπονδυλική στήλη ή άλλες παθολογικές καταστάσεις (σπανιότερα)

Ποια Συμπτώματα Προκαλεί Η Σπονδυλόλυση;

Τα συμπτώματα της σπονδυλόλυσης περιλαμβάνουν:
έντονο πόνο στη μέση, που συχνά επιδεινώνεται με την έκταση της σπονδυλικής στήλης ή την ορθοστασία δυσκαμψία στη μέση και απώλεια ελαστικότητας, ιδιαίτερα στους οπίσθιους μηριαίους μύες, που μπορεί να είναι «σφιχτοί» πόνο που μπορεί να επεκτείνεται στην περιοχή των γλουτών
αίσθηση έντονου μυϊκού πιασίματος ή σπασμών στους μηρούς νευρολογικά συμπτώματα όπως μούδιασμα, μυρμηγκιάσματα ή αδυναμία στα πόδια, σε προχωρημένες περιπτώσεις ή αν υπάρχει σπονδυλολίσθηση

Αξίζει να επισημανθεί πως πολλές περιπτώσεις σπονδυλόλυσης μπορεί να είναι ασυμπτωματικές και να ανιχνεύονται τυχαία.

Συντηρητική Αντιμετώπιση
Η αρχική αντιμετώπιση είναι συνήθως συντηρητική όταν πρόκειται για σπονδυλόλυση με σπονδυλολίσθηση 1ου βαθμού, ολίσθηση δηλαδή μικρότερη από 25%, και τότε η θεραπεία περιλαμβάνει:
αποφυγή αθλητικών δραστηριοτήτων που επιδεινώνουν τα συμπτώματα, ειδικά στην αρχική φάση για να επιτραπεί η πώρωση του κατάγματος χρήση αντιλορδωτικού κηδεμόνα οσφύος για σταθεροποίηση της περιοχής και μείωση του πόνου, κυρίως όταν ο ασθενής είναι όρθιος ή περπατάει φυσικοθεραπεία με στόχο την ενδυνάμωση των μυών της μέσης, τη βελτίωση της στάσης και την αποκατάσταση της λειτουργικότητας

Δισκοπάθεια, ή εκφύλιση του δίσκου, είναι η νόσος που δημιουργείται από την εκφύλιση του μεσοσπονδύλιου δίσκου και τα συμπτώματα που προκύπτουν από αυτή. Η εκφύλιση του δίσκου είναι μια φυσιολογική διαδικασία, η οποία σε αρκετές περιπτώσεις δεν συνοδεύεται από συμπτώματα. Έτσι, για παράδειγμα, στην ηλικία των 50 ετών, αναμένονται ακτινολογικά ευρήματα δισκοπάθειας σε ποσοστό μεγαλύτερο του 50% των ανθρώπων.

Ο παράγων της κληρονομικότητας παίζει σημαντικό ρόλο, (όπως και στην επιδερμίδα για την εμφάνιση των ρυτίδων), αλλά συνεισφέρουν και περιβαλλοντικοί παράγοντες, όπως η άρση βάρους, η έκθεση σε κραδασμούς, το κάπνισμα κ.λπ. Στους μεσοσπονδύλιους δίσκους υπάρχει μικρή δυνατότητα ίασης μιας πιθανής κάκωσης, λόγω του μικρού αριθμού των κυττάρων στο εσωτερικό του δίσκου, καθώς και της έλλειψης αγγείων στο σημείο αυτό (κάτι αντίστοιχο συμβαίνει και με τον μηνίσκο στο γόνατο).

Ποια τα συμπτώματα που παρουσιάζονται;

Ο πόνος επικεντρώνεται κυρίως στη μέση (ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ) και μπορεί να αντανακλάται στους γλουτούς και στο πίσω μέρος των μηρών, μέχρι πάνω από τα γόνατα, χωρίς να φτάνει μέχρι το πόδι. Τα συμπτώματα χειροτερεύουν στην ΚΑΘΙΣΤΗ θέση, ή στο παρατεταμένο περπάτημα/ορθοστασία, και βελτιώνονται στην ξαπλωτή θέση. Η κίνηση της μέσης (ΟΜΣΣ: οσφυϊκή μοίρα σπονδυλικής στήλης) είναι περιορισμένη και επώδυνη.

Ο ασθενής δεν ανακουφίζεται με την πρόσθια κάμψη, αντίθετα μπορεί να πονάει περισσότερο, λόγω της αυξημένης πίεσης μέσα στο δίσκο. Κατά την εξέταση, η αισθητικότητα, η κινητικότητα και τα αντανακλαστικά είναι συνήθως φυσιολογικά.

Στη μαγνητική τομογραφία φαίνεται η εκφύλιση του δίσκου, με ελάττωση του ύψους του δίσκου, καθώς και με αλλαγή του σήματος αυτού (ο δίσκος φαίνεται μαύρος, αντί για λευκός. Αυτά τα ευρήματα δεν είναι ειδικά, εφόσον είναι συνηθισμένα και σε ασυμπτωματικούς ασθενείς κάθε ηλικίας.

Θεραπεία – Αντιμετώπιση: Χρειάζεται χειρουργική επέμβαση; Φάρμακα – Ασκήσεις – Φυσικοθεραπεία

Η θεραπεία είναι κατά βάση συντηρητική. Στην οξεία φάση, όταν ο πόνος είναι έντονος και εμποδίζονται οι δραστηριότητες της καθημερινής ζωής, συνιστώνται τα παρακάτω:

• Ζώνη οσφύος (μια κοινή ζώνη μέσης αρκεί)
• Ζέστη (σε μερικούς βοηθάει και το κρύο, αλλά κατά κανόνα συνιστώνται θερμά επιθέματα)
• Φάρμακα: αντιφλεγμονώδη, παυσίπονα (απλά και οπιοειδή), φάρμακα κατά του χρόνιου πόνου (Gabapentin, regabalin κ.λπ.). ΟΧΙ ΕΝΕΣΕΙΣ!
• Φυσικοθεραπεία (η άμεση εφαρμογή φυσικοθεραπείας μπορεί να είναι πολύ αποτελεσματική στον έντονο πόνο)

Αποφεύγονται:

• O παρατεταμένος κλινοστατισμός (ξάπλωμα στο κρεβάτι στην ίδια θέση)
• Οι ενέσεις
• Οι υπερβολικά εναλλακτικές θεραπείες (χτύπημα με σφυρί κοκ). Ο βελονισμός, για παράδειγμα, μπορεί να είναι εξαιρετικά ωφέλιμος, αντίθετα όμως, η χειροπρακτική, σε μερικές περιπτώσεις, μπορεί να αποβεί καταστροφική και, σίγουρα, απαιτείται γνώση της παθολογίας της μέσης (μαγνητική τομογραφία). Συνοπτικά, διαφορετικές θεραπείες μπορεί να είναι σχετικά επιτυχείς, η κλασική όμως φυσικοθεραπεία είναι η αποτελεσματικότερη.

Στην χρόνια φάση της ΔΙΣΚΟΠΑΘΕΙΑΣ, επιβάλλεται η συστηματική άσκηση:

• Αερόβια άσκηση, όπως περπάτημα, τρέξιμο, κολύμπι, ποδήλατο, ελλειπτικό, κάθε μορφής άσκηση που αυξάνει τους καρδιακούς παλμούς, συνήθως για 2 με 3 φορές την εβδομάδα.
• Η σταθεροποίηση της σπονδυλικής στήλης με εκγύμναση της κοιλιάς και της πλάτης είναι επίσης πολύ σημαντική (σχήμα 2). Σήμερα, η πιο αποτελεσματική γυμναστική βρέθηκε να είναι το pilates, όχι μόνο γιατί δυναμώνει τους κοιλιακούς και τους ραχιαίους ισομετρικά, χωρίς δηλαδή να καταπονεί με κίνηση την σπονδυλική στήλη, αλλά και γιατί συνδυάζεται με διατάσεις των κάτω άκρων, που είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικές στην οσφυαλγία.

Η ημικρανία, είναι μία χρόνια διαταραχή που έχει μεν πονοκεφάλους, αλλά δεν περιορίζεται μόνο σε αυτούς. Ο πόνος είναι έντονος και εντοπίζεται συχνά στο μισό μέρος της κεφαλής εξού και η λέξη ημι-κρανία. Μπορεί όμως και στα δύο ημιμόρια, κυρίως σε παιδιά και εφήβους.

Συμπτώματα

Συνήθως, ο πονοκέφαλος της ημικρανίας συνοδεύεται από συμπτώματα του αυτόνομου νευρικού συστήματος, όπως αύρα, ναυτία, έμετο και φωτοφοβία.

Χαρακτηριστικά ασθενών

Κοινά χαρακτηριστικά των ανθρώπων που πάσχουν από ημικρανία είναι τα εξής:

• Οι περισσότεροι ασθενείς είναι ηλικίας 15 – 55 ετών.
• Στην πλειονότητά τους έχουν οικογενειακό ιστορικό ημικρανίας.
• Είναι συχνότερη στις γυναίκες.
• Τα επεισόδια και η σοβαρότητά τους περιορίζεται με την ηλικία.
• Ο ακριβής μηχανισμός που προκαλεί την ημικρανία, δεν είναι πλήρως γνωστός. Έρευνες έδειξαν ότι στην κρίση ημικρανίας τα επίπεδα της σεροτονίνης στο αίμα πέφτουν. Αυτό έχει αποτέλεσμα, την απελευθέρωση ουσιών (νευροπεπτίδια) που προκαλούν πονοκέφαλο.

Παράγοντες κινδύνου

Οι παράγοντες που προκαλούν ημικρανική κρίση είναι αρκετοί. Ας δούμε τους συνηθέστερους:

• Το stress (ο κυριότερος παράγοντας).
• Οι ορμόνες, κυρίως τα οιστρογόνα. Πολλές γυναίκες εμφανίζουν ημικρανία με την έναρξη της περιόδου ή κατά την κύηση ή την εμμηνόπαυση. Επίσης και κατά την θεραπεία με αντισυλληπτικά.
• Φαγητά και ποτά όπως το κόκκινο κρασί, η σοκολάτα, ορισμένα τυριά, η ασπαρτάμη, ο καφές.
• Η νηστεία σε ορισμένους ανθρώπους.
• Έντονα φώτα, θόρυβοι αλλά και μυρωδιές.
• Η αϋπνία ή μια αλλαγή στις συνήθειες του ύπνου.
• Η έντονη σωματική κόπωση.
• Η σεξουαλική πράξη.
• Οι αλλαγές του καιρού.
• Ορισμένα φάρμακα.

Οι 2 Βασικοί Τύποι Ημικρανίας

Υπάρχουν δύο βασικοί τύποι ημικρανίας: η ημικρανία με αύρα (κλασική ημικρανία) και η ημικρανία χωρίς αύρα. Στην πρώτη μορφή, ο ασθενής μπορεί να παρουσιάζει πρόδρομα συμπτώματα για 10 -30 λεπτά και επηρεάζει μόνο 1 στους 5 πάσχοντες. Η μορφή της ημικρανίας χωρίς αύρα έχει όλα τα στοιχεία της ημικρανίας με αύρα, εκτός από τα πρόδρομα συμπτώματα.

Ένα τυπικό επεισόδιο ημικρανίας έχει 4 ξεχωριστά στάδια:

• Το πρόδρομο (προειδοποιητικό) στάδιο.
  Προηγείται του πονοκέφαλου κατά 24 με 48 ώρες και χαρακτηρίζεται από μεταβολές της διάθεσης, ευερεθιστότητα, αίσθημα τάσης στον αυχένα και κάποιες φορές, συχνά χασμουρητά, δυσκοιλιότητα κ.ά. Συχνά, ο πονοκέφαλος συνοδεύεται από ναυτία και εμετό.
• Την αύρα (migraine aura).
  Είναι ένα σύνολο εστιακών νευρολογικών συμπτωμάτων παροδικής οπτικής, κινητικής και λεκτικής διαταραχής. Ο ασθενής αντιλαμβάνεται λάμψεις, τεθλασμένες γραμμές ή αισθάνεται ότι υπάρχουν σημεία όπου έχει απώλεια όρασης. Επίσης, υπαισθησία ή αίσθημα νυγμών στο πρόσωπο και στα χέρια. Μπορεί να εμφανίσει διαταραχές της αίσθησης, της όσφρησης, της γεύσης, της αφής και αίσθημα ήπιας νοητικής σύγχυσης.
• Τον πονοκέφαλο.
  Η συνηθέστερη εντόπιση του πόνου είναι πίσω από τον οφθαλμικό βολβό ή το αυτί, αν και μπορεί να αφορά οποιαδήποτε περιοχή της κεφαλής. Μπορεί να παρατηρείται οποιαδήποτε ώρα της ημέρας, αν και συνήθως ξεκινάει το πρωί. Μπορεί να διαρκέσει λίγες ώρες ή έως μία με δύο ημέρες.
• Το στάδιο της αποδρομής.
  Όταν περάσει ο πονοκέφαλος, ενδέχεται να παρατηρηθεί εξάντληση, ζάλη, δυσκολίες συγκέντρωσης και συναισθηματικές μεταβολές.

Πώς γίνεται η διάγνωση;

Για την διάγνωση συχνά αρκεί μόνο το ιστορικό και νευρολογική εξέταση. Ο νευρολόγος μπορεί να συστήσει μια μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου, σε περιπτώσεις ύποπτες. Υπάρχει η περίπτωση, ένας ασθενής να έχει δύο αίτια πονοκεφάλου για παράδειγμα ημικρανία και ένα ανεύρυσμα ή έναν όγκο εγκεφάλου.

Με τον όρο ισχιαλγία αναφερόμαστε στον πόνο στο πόδι ο οποίος οφείλεται σε πίεση ή ερεθισμό του ισχιακού νεύρου.

Το ισχιακό νεύρο είναι το μεγαλύτερο νεύρο του σώματος και σχηματίζεται από τη συνένωση πέντε οσφυικών ριζών (δηλαδή 5 νεύρων της «μέσης»). Πορεύεται βαθιά στο γλουτό και κατεβαίνει προς τα κάτω, στο πίσω μέρος του μηρού, του γόνατος μέχρι και το πέλμα του ποδιού.

Έτσι λοιπόν, ο πόνος που οφείλεται σε πίεση ή ερεθισμό του ισχιακού νεύρου συχνά ξεκινά από τη μέση αντανακλά βαθιά στο γλουτό και κατεβαίνει στο πόδι.

Ο ερεθισμός του ισχιακού νεύρου έχει τα παρακάτω χαρακτηριστικά:

• Πόνο: Ο πόνος θυμίζει κάψιμο ή ιδιαίτερα έντονη πίεση που ξεκινά από τη μέση ή το γλουτό, στο μηρό και μπορεί να συνεχίζει μέχρι την πίσω επιφάνεια του γονάτου ή να κατεβαίνει ακόμη παρακάτω έως τον αστράγαλο ή και τα δάκτυλα του ποδιού. Λιγότερο συχνά οι ασθενείς περιγράφουν «ηλεκτρισμό» ή σφύζοντα πόνο (δηλαδή πόνο ο οποίος μοιάζει σαν σφυγμός).
• Μούδιασμα (αιμωδίες): Ο πόνος συχνά συνοδεύεται από μούδιασμα ή «μυρμήγκιασμα».
• Τα συμπτώματα είναι μονόπλευρα: δηλαδή συνήθως αφορούν ένα μόνο πόδι. Σε μερικές περιπτώσεις βέβαια, όταν πχ. έχουμε να κάνουμε με μια μεγάλη κεντρική δισκοκήλη, μπορεί τα συμπτώματα να παρουσιάζονται και στα δύο πόδια. Ακόμα και τότε όμως, ο ασθενής συνήθως περιγράφει ότι στο ένα πόδι τα συμπτώματα είναι χειρότερα από το άλλο ή ότι ξεκίνησαν από ένα πόδι.
• Τα συμπτώματα εξαρτώνται από τη θέση του σώματος: Τα συμπτώματα μπορεί να χειροτερεύουν σε συγκεκριμένες θέσεις όπως πχ. όταν ο ασθενής κάθεται ή όταν στέκεται ή όταν σκύβει προς τα εμπρός ή όταν ξαπλώνει σε συγκεκριμένες θέσεις.
• Μυική αδυναμία: μερικές φορές, παρατηρείται αδυναμία σε κάποιους μύς των κάτω άκρων. Το ποιοί μύες επηρεάζονται εξαρτάται από την οσφυική ρίζα που πιέζεται. Συχνά επηρεάζονται οι μύες της κνήμης (δηλαδή ο πρόσθιος κνημιαίος ή ο γαστροκνήμιος με αποτέλεσμα ο ασθενής να μήν μπορεί να σηκώσει ή να κατεβάσει το πέλμα του).

Αίτια Ισχιαλγίας

Οι συνηθέστερες αιτίες που μπορούν να προκαλέσουν ισχιαλγία είναι οι εξής:

• Δισκοκήλη: Δηλαδή πίεση του νεύρου από κάποιο μεσοσπονδύλιο δισκο.
• Οσφυϊκή Στένωση: Στην περίπτωση αυτή, ο σπονδυλικός σωλήνας δηλαδή το κανάλι μέσα από το οποίο περνά ο νωτιαίος μυελός και τα νωτιαία νεύρα στενεύει. Η συνηθέστερη αιτιολογία είναι η οσφυϊκή σπονδύλωση, δηλαδή η φθορά (γήρανση) της σπονδυλικής στήλης.
• Σπονδυλολίσθηση: Με τον όρο σπονδυλολίσθηση εννούμε τη μετατόπιση ενός σπονδύλου σε σχέση με έναν άλλο. Η συνηθέστερη αιτία είναι η εκφύλιση της σπονδυλικής στήλης.
• Μυικός σπασμός ή φλεγμονή των μυών της ράχης ή της πυέλου
• Διαταραχή της ιερολαγονίου άρθρωσης
• Σύνδρομα παγίδευσης νεύρων όπως π.χ. το σύνδρομο απιοειδούς μυός
• Πολύ πιο σπάνια παθήσεις όπως νεοπλασίες ή θρομβώσεις αγγείων μπορεί να προκαλέσουν ισχιαλγία.

Ποιοί είναι οι επιβαρυντικοί παράγοντες για την Ισχιαλγία;

• Ηλικία: με την ηλικία αυξάνεται η φθορά της σπονδυλικής στήλης, δηλαδή οι πιθανές δισκοκήλες, στενώσεις κλπ.
• Παχυσαρκία: Το αυξημένο σωματικό βάρος αυξάνει τη φόρτιση της σπονδυλικής στήλης και οδηγεί σε ταχύτερη φθορά της.
• Επάγγελμα: μια εργασία η οποία απαιτεί να σηκώνει κανείς βάρη ή να οδηγά για πολύ ώρα ενδέχεται να επιβαρύνει τη σπονδυλική στήλη. (Εδώ να σημειωθεί ότι δεν υπάρχουν σαφείς αποδείξεις για τη συσχέτιση ανάμεσα στην ισχιαλγία και την καταπόνηση της μέσης κατά την εργασία).
• Κάθισμα: άτομα τα οποία κάθονται για πολλές ώρες σε καρέκλα έχουν αυξημένες πιθανότητες να αναπτύξουν ισχιαλγία.
• Σακχαρώδης διαβήτης: Ο σακχαρώδης διαβήτης σχετίζεται με αυξημένη πιθανότητα για ισχιαλγία
• Λοιποί παράγοντες: κάπνισμα, έλλειψη βιταμίνης Β12

Τα οστεόφυτα γενικά είναι μικρές προβολές και εκβλαστήσεις των οστών και συγκεκριμένα των σπονδύλων. Με απλά λόγια, όταν μιλάμε για οστεόφυτα μιλάμε για νέο οστό το οποίο δημιουργείται με τον καιρό, στις άκρες των σπονδύλων (Εικόνα 1). Τα οστεόφυτα αναπτύσσονται κοντά σε αρθρώσεις, δηλαδή εκεί που συναντώνται δύο οστά και μπορούν να εμφανιστούν σε ολόκληρο το μήκος της σπονδυλικής στήλης. Δηλαδή στην αυχενική, θωρακική και οσφυϊκή μοίρα.
Όσο μεγαλώνουμε, η πιθανότητα να αναπτύξουμε οστεόφυτα αυξάνεται. Κατά κάποιον τρόπο τα οστεόφυτα ανήκουν στη φυσιολογική φθορά της σπονδυλικής μας στήλης. Τα οστεόφυτα συνήθως δεν προκαλούν πρόβλημα και δεν απαιτούν κάποια θεραπεία. Σε μερικές περιπτώσεις όμως μπορεί να πιέσουν νευρικές δομές προκαλώντας προβλήματα και συμπτώματα.

Τι προκαλεί την ανάπτυξη οστεοφύτων;

Τα οστεόφυτα τα συναντάμε στα πλαίσια της σπονδυλαρθρίτιδας δηλαδή της φθοράς της σπονδυλικής στήλης. Κατά κάποιον τρόπο είναι ένα χαρακτηριστικό της γήρανσης της σπονδυλικής μας στήλης όπως πχ. είναι οι ρυτίδες για το δέρμα. Η σπονδυλαρθρίτιδα προκαλεί φθορά των συνδέσμων και των μεσοσπονδύλιων δίσκων. Καθώς το σώμα μας προσπαθεί να επιδιορθώσει τους συνδέσμους γεννά νέο οστό. Αυτό το νέο οστό είναι τα οστεόφυτα.
Λιγότερο συχνά τα οστεόφυτα δεν εμφανίζονται στα πλαίσια φυσιολογικής φθοράς αλλά στα πλαίσια κάποιας νόσου όπως είναι η αγκυλοποιητική σπονδυλαρθρίτιδα.

Πως προκαλούν τα οστεόφυτα πόνο;

Συνήθως τα οστεόφυτα δεν προκαλούν προβλήματα. Σε μερικές περιπτώσεις όμως πιάνουν χώρο και αρχίζουν να ασκούν πίεση στα νευρικά στοιχεία. Κάτι τέτοιο παρατηρείται συχνά στον αυχένα: οι αυχενικές ρίζες (δηλαδή τα νεύρα του αυχένα) εξέρχονται της σπονδυλικής στήλης από ένα χώρο ο οποίος ονομάζεται τρήμα. Αν τα οστεόφυτα αναπτύσσονται κοντά στο τρήμα, ενδέχεται να πιάσουν χώρο ο οποίος ανήκει στο νεύρο. Αυτό έχει σαν συνέπεια η νευρική ρίζα να μην έχει το χώρο που της χρειάζεται, να πιέζεται, και τελικά να πονά.

Οστεόφυτα Σπονδυλικής Στήλης: Συμπτώματα

Αν τελικά τα οστεόφυτα δημιουργήσουν προβλήματα, αυτά συνήθως είναι:

• Αυχεναλγία ή οσφυαλγία (δηλ. πόνος στον αυχένα ή τη μέση)
• Πόνος ο οποίος αντανακλά στον χέρι ή το πόδι (βραχιαλγία ή ισχιαλγία)
• Πόνος ο οποίος βελτιώνεται με την ξεκούραση και χειροτερεύει με την κόπωση
• Μυικοί σπασμοί
• Κράμπες
• Αδυναμία

Πάρεση/ παράλυση του περονιαίου ν.

Νευρολογική επίδραση ως επακόλουθο ασύμμετρης πολυνευροπάθειας (διαβήτης, αλκοόλ, διαλυτικές ουσίες κ.ά.),

πάρεση περονιαίου (πίεση στο γόνατο εξαιτίας γύψου, τραυματισμού, κάθισμα στις φτέρνες),

μείωση βάρους, μερική κοντινή βλάβη του ισχιακού ν.,

επίδραση στο οσφυοϊερό πλέγμα (μηχανική/ αγγειακή),

Ο5 – ριζοπάθεια (μπορέλια),

επίδραση στο μυελό (ALS κ.ά.), φάρμακα, ουραιμία, ιδιοπαθής.

Συμπτώματα

Μειωμένη ισχύς/ αδυναμία ραχιαίας έκτασης, χωλό άκρο πόδι, καλή πρόγνωση στις τυπικές περιπτώσεις με αυτόματη υποχώρηση των συμπτωμάτων μέσα σε 3-6 μήνες.

Συμπτώματα, που εκδηλώνονται αιφνίδια, ποτέ δεν αφορούν παγίδευση ή χρόνια προοδευτική νόσο.

Αντικειμενική Εξέταση

Αδυναμία στις αρθρώσεις/ δάκτυλα του άκρου ποδιού είναι το μόνο εύρημα, όταν τα συμπτώματα εκδηλώνονται αιφνίδια (= τυπική πάρεση περονιαίου).

Αν πρόκειται για διαφορετική κλινική εικόνα, εξετάζονται:

Μειωμένη αίσθηση δόνησης πάνω από τα σφυρά + μειωμένη αισθητικότητα με δοκιμασία μονοϊνιδίου +

εξάλειψη του Αχίλλειου αντανακλαστικού (πολυνευροπάθεια),

αδυναμία ιγνυακών τενόντων με αδυναμία κάμψης του γόνατου (σε επίδραση του ισχιακού ν.),

αδυναμία μέσου γλουτιαίου μ. με επίδραση στην απαγωγή του ισχίου (Ο5 – ριζοπάθεια).

Τα περιφερικά νεύρα σχηματίζουν ένα σύνθετο δίκτυο που συνδέει τον εγκέφαλο και το νωτιαίο μυελό με τους μυς, το δέρμα, τα εσωτερικά όργανα, αλλά και το κεντρικό νευρικό σύστημα, στέλνοντας πληροφορίες. Σε περίπτωση βλάβης των περιφερικών νεύρων η οποία προκαλεί διαταραχή στη μεταφορά αυτών των πληροφοριών, μιλάμε για περιφερική νευροπάθεια.

Πού οφείλεται η περιφερική νευροπάθεια;

Η περιφερική νευροπάθεια είναι είτε επίκτητη, είτε κληρονομική.
Η συμπτωματική επίκτητη νευροπάθεια είναι αποτέλεσμα άλλης πάθησης ή διαταραχής όπως:

• ο διαβήτης
• οι αγγειακές και αιματολογικές διαταραχές,
• τα συστημικά αυτοάνοσα νοσήματα όπως ο Λύκος, το Σύνδρομο Sjögren και η ρευματοειδής αρθρίτιδα
• οι ορμονικές διαταραχές
• οι διαταραχές στο συκώτι ή τα νεφρά
• η ανεπάρκεια βιταμίνης Β12 ή η περίσσεια βιταμίνης Β6
• λοιμώξεις όπως ο ιός του Νείλου, το HIV ή η Νόσος του Lyme
• διάφοροι τύποι καρκίνου ή καλοήθων όγκων
• κάποια φάρμακα και ιδιαιτέρως τα φάρμακα χημειοθεραπείας
• οι τραυματισμοί
• το αλκοόλ, οι τοξίνες,
• ενώ, η ιδιοπαθής επίκτητη νευροπάθεια είναι άγνωστης αιτιολογίας.

Ποια είναι τα συμπτώματα της περιφερικής νευροπάθειας;

Η βλάβη των κινητικών νεύρων προκαλεί μυϊκή αδυναμία, κράμπες, ή μυϊκές συσπάσεις.
Η βλάβη των αισθητικών νεύρων προκαλεί διαταραχές στην αφή ιδιαίτερα στα χέρια και στα πόδια, μπορεί ο πάσχων να νοιώθει ότι φοράει γάντια ή κάλτσες ενώ δεν φοράει, υπάρχει δυσκολία στον συντονισμό κινήσεων (π.χ. περπάτημα, κλείσιμο κουμπιών), στη διατήρηση ισορροπίας με τα μάτια κλειστά. Επίσης, παρατηρείται πόνος σε περιπτώσεις που δεν είναι φυσιολογικό, για παράδειγμα όταν τα σκεπάσματα ακουμπούν τα χέρια ή τα πόδια σας.

Βλάβη στο αυτόνομο νευρικό σύστημα μπορεί να προκαλέσει μεταξύ άλλων υπερβολική εφίδρωση, δυσανεξία στη θερμότητα, στυτική δυσλειτουργία, διαταραχές ούρησης, προβλήματα στην εντερική λειτουργία.

Πώς γίνεται η διάγνωση της περιφερικής νευροπάθειας;

Η διάγνωση της περιφερικής νευροπάθειας είναι συχνά δύσκολη λόγω της ποικιλίας των συμπτωμάτων. Σημαντική είναι η λήψη αναλυτικού ιατρικού ιστορικού σχετικά με τα συμπτώματα, τις συνθήκες εργασίας, τη χρήση αλκοόλ και τον τρόπο ζωής, την έκθεση σε μολυσματικές ασθένειες, τη συνύπαρξη άλλων ασθενειών όπως π.χ. ο διαβήτης, και το οικογενειακό ιστορικό νευρολογικών προβλημάτων.

Η αντιμετώπιση της περιφερικής νευροπάθειας εξαρτάται από το είδος της νευρικής βλάβης, και τα συμπτώματα.

Στην περίπτωση της περιφερικής νευροπάθειας, εφαρμόζεται επίσης η διαδερμική διέγερση ηλεκτρικού νεύρου (TENS), κατά την οποία ρεύματα χαμηλής συχνότητας που ερεθίζουν τις αισθητικές ίνες των νεύρων με αναλγητικά αποτελέσματα, φυσιοθεραπεία για την περίπτωση της μυϊκής αδυναμίας, και η εναλλακτική θεραπεία του βελονισμού η οποία συμβάλλει στην ύφεση των συμπτωμάτων μετά από ορισμένες συνεδρίες.

Το ξέρατε ότι…

Οι άνδρες επηρρεάζονται από την περιφερική νευροπάθεια επηρεάζονται συχνότερα απ’ ότι οι γυναίκες σε ποσοστό 1,25 προς 1;
Η ιδιοπαθής περιφερική νευροπάθεια εμφανίζεται τυπικά σε μεσήλικα και ηλικιωμένα άτομα;
1 στους 3 ασθενείς με HIV πάσχουν από περιφερική νευροπάθεια;

Οι έρευνες για την επιδημιολογία για τον πονοκέφαλος είναι λίγες λόγω της δυσκολίας που αντιμετωπίζουν οι ερευνητές στον καθορισμό αντικειμενικών κριτηρίων για τον διαχωρισμό των συμπτωμάτων.

Με βάση την Διεθνή Εταιρεία Κεφαλαλγίας (HIS), ο πονοκέφαλος κατατάσσεται σε διάφορα κατηγορίες με βάση την έκφραση και το είδος των συμπτωμάτων.

Οι αιτίες που μπορεί να οδηγήσουν σε πονοκέφαλο ποικίλουν και μπορεί να είναι κάποια αγγειακή δυσλειτουργία, διαταραχή της αιματικής ροής, του εγκεφάλου, κάποιο πιεστικό φαινόμενο μέσα στην κρανιακή κοιλότητα ή κάποια διαταραχή στην ίδια την περιοχή του κεφαλιού.

Τελευταίες κλινικές μελέτες έχουν δείξει μεγάλη σύνδεση, άμεση ή έμμεση, του πονοκεφάλου με δυσλειτουργία της αυχενικής μοίρας σε ποσοστό που μπορεί να αγγίζει το 80%.

Η φυσικοθεραπεία καλείται να αντιμετωπίσει κυρίως πονοκεφάλους, ημικρανίες ή συμπτώματα στο κεφάλι, που ως αιτία έχουν κάποια μυοσκελετική διαταραχή στην περιοχή και κυρίως στην αυχενική μοίρα της σπονδυλικής στήλης και την κροταφογναθική άρθρωση.

Η εκτενής αξιολόγηση της πηγής των συμπτωμάτων αποτελεί τον θεμέλιο λίθο στην σωστή οργάνωση ενός αποτελεσματικού θεραπευτικού πλάνου.

Θα πρέπει να σημειωθεί εδώ ότι ο ασθενής πριν την έναρξη του θεραπευτικού προγράμματος θα πρέπει να συμβουλευτεί εξειδικευμένο ιατρό προκειμένου να αποκλειστεί οτι ο πονοκέφαλος δεν οφείλεται σε οποιαδήποτε άλλη αιτία που δεν αποδίδεται στον αυχένα.

Η εκτέλεση μίας σειράς από κλινικούς ελέγχους στην αυχενική μοίρα, την κροταφογναθική άρθρωση και το κεφάλι μπορεί να δώσει πολύ σημαντικές πληροφορίες για την κυρίαρχα εμπλεκόμενη δομή.

Η δυσλειτουργία στους 3 ανώτερους αυχενικούς σπονδύλους αποτελεί σε πολύ μεγάλο αριθμό ασθενών, αν όχι την βασική αιτιολογία, τουλάχιστον έναν σημαντικό παράγοντα στην έκφραση των συμπτωμάτων.

Επίσης προβλήματα μυών στην περιοχή του αυχένα καθώς και παγιδεύσεις νεύρων μπορεί να αποτελούν παράγοντες πρόκλησης πονοκεφάλων.

Ο πονοκέφαλος έχει μια θεραπευτική προσέγγιση με σκοπό να επιλύσει τις διάφορες αρθρικές δυσλειτουργίες μεταξύ των 3 αυτών σπονδύλων που επηρεάζουν τη νεύρωση του κεφαλιού μέσω του τριδυμοαυχενικού πυρήνα.

Ο πυρήνας αυτός είναι μία δομή μέσα στο κρανίο στην οποία συναντώνται τα 3 ανώτερα αυχενικά νεύρα με τα νεύρα από το κεφάλι και το πρόσωπο. Η σύζευξη αυτή των ερεθισμάτων πριν αναλυθούν από τον εγκέφαλο δημιουργεί κάποια σύγχυση ή οποία οδηγεί στην παραλλαγή ή ενίσχυση των συμπτωμάτων.

Ειδικές τεχνικές που έχουν εφαρμοστεί σε κλινικές εφαρμογές έχουν δείξει αξιόλογα αποτελέσματα στη μείωση ή και εξάλειψη των συμπτωμάτων μέσα σε διάστημα 2 περίπου μηνών εφαρμογής της θεραπείας.

Το πρόγραμμα αποκατάστασης περιλαμβάνει 2 με 3 συνεδρίες την εβδομάδα για το πρώτο διάστημα (2-3 εβδομάδες) και σταδιακή μείωση αυτών μέχρι το αριθμού της μίας συνεδρίας τον μήνα για τον κατάλληλο έλεγχο της εξέλιξης των αποτελεσμάτων.

Η διατήρηση των αποτελεσμάτων μπορεί να επιτευχθεί με δύο τρόπους.

Συστηματική παρακολούθηση για το πρώτο εξάμηνο, μετά την ολοκλήρωση των θεραπειών, με συχνότητα μία φορά τον μήνα και ταυτόχρονα εφαρμογή των ειδικών ασκήσεων και τεχνικών για το σπίτι που έχουν διδαχθεί κατά την διάρκεια της φάσης της αποκατάστασης.

Η ριζίτιδα ή ριζιτικός πόνος αποτελεί ένα σύνολο συμπτωμάτων με κύριο σύμπτωμα τον πόνο που ακτινοβολεί κατά μήκος ενός νεύρου. Ο πόνος αυτός προκαλείται από φλεγμονή της νευρικής ρίζας, στο σημείο που συνδέεται με τη σπονδυλική στήλη. Δεν αποτελεί αυτοτελή πάθηση, αλλά αντιπροσωπεύει ένα σύνολο συμπτωμάτων που εμφανίζονται όταν οι νευρικές ρίζες πιέζονται, ερεθίζονται, αναπτύσσουν φλεγμονή ή δεν λειτουργούν σωστά. Η ριζίτιδα προκαλείται από διάφορες παθολογικές καταστάσεις που σχετίζονται με τη σπονδυλική στήλη και το νευρικό σύστημα και μπορεί να εκδηλωθεί ως επίμονος και μερικές φορές έντονος πόνος, επηρεάζοντας την καθημερινή ζωή των ασθενών.

Είδη ριζίτιδας

Η ριζίτιδα μπορεί να διακριθεί σε τρεις κατηγορίες ανάλογα με τη μοίρα της σπονδυλικής στήλης στην οποία εντοπίζεται η παθολογική κατάσταση που προκαλεί φλεγμονή των νευρικών ριζών. Συνεπώς, υπάρχει η οσφυϊκή, η αυχενική και η θωρακική ριζίτιδα. Η οσφυϊκή ριζίτιδα προκαλεί πόνο που ακτινοβολεί από τη μέση προς τα κάτω άκρα, ενώ συχνά συνοδεύεται από νευρολογικά συμπτώματα όπως μούδιασμα, μυρμήγκιασμα ή μυϊκή αδυναμία. Η ισχιαλγία αποτελεί μια συχνή εκδήλωση αυτής της κατάστασης και συνήθως προκαλείται από οσφυϊκή δισκοκήλη ή σχηματισμό οστεοφύτων.

Η αυχενική ριζίτιδα από την άλλη πλευρά χαρακτηρίζεται από πόνο και δυσφορία που οφείλονται στη συμπίεση των νευρικών ριζών στην αυχενική μοίρα της σπονδυλικής στήλης. Ο πόνος μπορεί να ακτινοβολεί στους ώμους, τα χέρια και τον αυχένα, ενώ δεν αποκλείεται να εμφανιστεί και μούδιασμα στα δάχτυλα ή γενικευμένη μυϊκή αδυναμία στα άνω άκρα. Η θωρακική ριζίτιδα τέλος εκδηλώνεται με πόνο στην πλάτη που μπορεί να επεκτείνεται προς τα εμπρός μέχρι το στήθος, αίσθημα σφιξίματος και μουδιάσματα. Όπως γίνεται αντιληπτό, συχνά συγχέεται με κάποια καρδιολογική πάθηση, γεγονός που δεν αποκλείεται να καθυστερήσει την ορθή διάγνωση.

Αίτια της ριζίτιδας

Η ριζίτιδα είναι το αποτέλεσμα διαφόρων παθολογικών καταστάσεων της σπονδυλικής στήλης που οδηγούν σε πίεση ή φλεγμονή των νευρικών ριζών. Στις πιο συχνές αιτίες συμπεριλαμβάνονται η κήλη μεσοσπονδύλιου δίσκου ή δισκοκήλη, η εκφυλιστική δισκοπάθεια, η σπονδυλική στένωση, η σπονδυλολίσθηση, ο σχηματισμός οστεοφύτων, η παρατεταμένη κακή στάση του σώματος, τυχόν τραυματισμοί ή ατυχήματα. Ορισμένες τέλος καταστάσεις όπως η παχυσαρκία, το κάπνισμα και η προχωρημένη ηλικία λειτουργούν συνεργικά με κάποια υποκείμενη πάθηση με αποτέλεσμα την εμφάνιση ριζιτικού πόνου.

Συμπτώματα που προκαλεί η ριζίτιδα

Τα συμπτώματα που προκαλεί η ριζίτιδα εξαρτώνται από την εντόπιση της προσβεβλημένης νευρικής ρίζας. Εάν η εντόπισή της είναι η οσφυϊκή μοίρα της σπονδυλικής στήλης, οι ασθενείς αισθάνονται πόνο στη μέση που συχνά ακτινοβολεί στα κάτω άκρα (ισχιαλγία), μυϊκή αδυναμία και μουδιάσματα των κάτω άκρων. Εάν η προσβεβλημένη νευρική ρίζα εντοπίζεται πλησίον του θώρακα, εμφανίζεται πόνος στο στήθος, αίσθημα σφιξίματος και μούδιασμα. Στην περίπτωση τέλος που η ριζίτιδα εντοπίζεται στην αυχενική μοίρα της σπονδυλικής στήλης, εκδηλώνεται πόνος στον αυχένα που ακτινοβολεί στους ώμους ή συνολικά στα άνω άκρα ενώ μπορεί να συνυπάρχει και μούδιασμα στα δάχτυλα του ενός συνήθως χεριού και αδυναμία στο άνω άκρο στις σοβαρότερες των περιπτώσεων.

Η ΑΣ πλήττει κυρίως νέους ανθρώπους, ηλικίας από 15 έως 40 ετών, των οποίων προσβάλλονται οι αρθρώσεις μεταξύ των σπονδύλων καθώς και οι αρθρώσεις μεταξύ σπονδυλικής στήλης και λεκάνης. Συνήθως έχει γενετικό υπόβαθρο και ενδέχεται να επιδεινωθεί με την πάροδο του χρόνου, αν δεν αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά. Σε σοβαρές περιπτώσεις, η φλεγμονή που εντοπίζεται ανάμεσα στις αρθρώσεις των σπονδύλων ενδέχεται να δημιουργήσει νέο οστικό ιστό, ο οποίος μπορεί να συντηχθεί με άλλους σπόνδυλους με αποτέλεσμα την κύρτωση της σπονδυλικής στήλης (κύφωση).

Αίτια – Συμπτώματα

Τα αίτια που προκαλούν την αγκυλοποιητική σπονδυλοαρθρίτιδα δεν είναι γνωστά στην ιατρική κοινότητα. Εικάζεται όμως ότι η παρουσία ενός συγκεκριμένου γονιδίου, του HLA-B27, αυξάνει την πιθανότητα προσβολής από ΑΣ. Εκτός της γενετικής προδιάθεσης, ορισμένα βακτήρια και άλλοι μολυσματικοί παράγοντες πιστεύεται ότι παίζουν ρόλο στην ανάπτυξη της νόσου.

Σε ό, τι αφορά τα συμπτώματα της νόσου, ορισμένα από αυτά είναι:

• πόνος (ορισμένες φορές έντονος)
• δυσκαμψία (σε γλουτούς, μηρούς, ώμους, πλευρά, γοφούς)
• κόπωση
• απώλεια βάρους
• πυρετός (συνήθως δέκατα)

Διάγνωση – Θεραπεία

Όπως προείπαμε, η πάθηση ενδέχεται να επιδεινωθεί με την πάροδο του χρόνου, γι’ αυτό η έγκαιρη διάγνωση είναι κρίσιμης σημασίας για την αποτελεσματική αντιμετώπιση και αποκατάσταση. Η διάγνωση περιλαμβάνει κλινική εξέταση από τον γιατρό, αιματολογικές εξετάσεις και ακτινογραφίες.

Κατά τη διάρκεια της θεραπείας χρησιμοποιούνται δοκιμασίες αξιολόγησης με τη συμπλήρωση ειδικών ερωτηματολογίων.

Η ίδια η θεραπεία περιλαμβάνει φαρμακευτική αγωγή, άσκηση και φυσικοθεραπεία. Ιδιαίτερη βάση δίνεται στην άσκηση του σώματος και της ράχης. Ιδανικό είδος φυσικοθεραπείας θεωρείται η φυσικοθεραπεία σε πισίνα, χωρίς ωστόσο να αποκλείονται και άλλα είδη, όπως:

• ασκήσεις αναπνοής για την επέκταση των πνευμόνων
• διατατικές ασκήσεις για τη βελτίωση της κινητικότητας των αρθρώσεων
• ασκήσεις για τη διατήρηση της όρθιας στάσης του σώματος
• αερόβιες ασκήσεις

Η φυσικοθεραπεία ασφαλώς πρέπει να είναι εξατομικευμένη και να στοχεύει στις ανάγκες του κάθε ασθενή ξεχωριστά. Εκτός από την ανακούφιση των συμπτωμάτων, ο ασθενής, σε συνεργασία με τον φυσικοθεραπευτή, πρέπει να εκπαιδευτεί να ζει με την αγκυλοποιητική σπονδυλοαρθρίτιδα και να εντάξει μια σειρά συμβουλές ώστε να διατηρήσει έναν υγιή τρόπο ζωής. Μερικά από αυτά είναι:

• να τρώει υγιεινά
• να διατηρεί ικανοποιητικό βάρος
• να ασκείται τακτικά σύμφωνα με τις οδηγίες του φυσικοθεραπευτή
• να κάθεται με τον τρόπο που υπέδειξε ο φυσικοθεραπευτής
• να κοιμάται σε σκληρό στρώμα
• να κόψει το κάπνισμα