Η οστεοαρθρίτιδα του ισχίου είναι μια χρόνια και προοδευτικά εξελισσόμενη πάθηση της άρθρωσης του ισχίου. Χαρακτηρίζεται από καταστροφή του αρθρικού χόνδρου της κοτύλης και της μηριαίας κεφαλής και τη δημιουργία νέου οστού (οστεόφυτα). Είναι σημαντικά συχνότερη στις γυναίκες σε σύγκριση με τους άνδρες, ενώ η συχνότητά της αυξάνει με την πρόοδο της ηλικίας. Είναι μία μη αναστρέψιμη κατάσταση -ο χόνδρος που έχει φθαρεί δεν αναπτύσσεται ξανά- και έχει δυο βασικούς τύπους, την πρωτοπαθή και την δευτεροπαθή.

Τι σημαίνει άρθρωση του ισχίου;

Άρθρωση είναι το σημείο όπου δύο οστά ενώνονται με τέτοιο τρόπο ώστε να μπορούν να κινούνται το ένα πάνω στο άλλο. Στην άρθρωση του ισχίου συμμετέχουν η κεφαλή του μηριαίου και η κοτύλη της λεκάνης. Η ομαλή κίνηση μιας άρθρωσης εξασφαλίζεται από τον αρθρικό χόνδρο. Η αρθρίτιδα είναι ένας γενικός όρος που περιγράφει την παθολογική κατάσταση κατά την οποία μια άρθρωση φλεγμαίνει (είναι ερεθισμένη) και συνεπώς πονάει.

Η φλεγμονή αποτελεί την φυσιολογική αντίδραση του οργανισμού σε κάποιο ερεθισμό (π.χ. τραύμα, φθορά, τοξίνες, μικρόβια). Η πιο κοινή μορφή αρθρίτιδας είναι η οστεοαρθρίτιδα και χαρακτηρίζεται από προοδευτική φθορά του αρθρικού χόνδρου. Άλλες μορφές αρθρίτιδας είναι οι φλεγμονώδεις αρθρίτιδες στις οποίες ο αρθρικός υμένας φλεγμαίνει ως μέρος μιας συστηματικής νόσου (π.χ. ρευματοειδής αρθρίτιδα).

Ποια είναι τα αίτια της οστεοαρθρίτιδας του ισχίου;

Δεν υπάρχουν γνωστά και προφανή αίτια τα οποία να ευθύνονται για την πρωτοπαθή οστεοαρθρίτιδα του ισχίου και για αυτό και πολύ την χαρακτηρίζουν ως ιδιοπαθή.

Η πρωτοπαθής οστεοαρθρίτιδα έχει χαρακτηριστεί ως μια ευρωπαϊκή νόσος μια και εμφανίζεται σπάνια σε Αφρικανούς, Ασιάτες και ερυθρόδερμους χωρίς να υπάρχει επιστημονική εξήγηση γι’ αυτό.

Η δευτεροπαθής οστεοαρθρίτιδα του ισχίου είναι γνωστής αιτιολογίας και εμφανίζεται πιο συχνά σε άτομα μικρότερης ηλικίας (<65 ετών). Τα πιο συχνά αίτια είναι:

• Η Συγγενής πάθηση του ισχίου (δυσπλαστικό ισχίο) που προσβάλει κυρίως το γυναικείο φύλο, έχει πολυπαραγοντική αιτιολογία και χαρακτηρίζεται από την μη φυσιολογική ανάπτυξη του ισχίου.
• Η Οστεοχονδρίτιδα της μηριαίας κεφαλής που συμβαίνει στα παιδιά και χαρακτηρίζεται από απώλεια της σφαιρικότητας της κεφαλής του μηριαίου λόγο ισχαιμικής νέκρωσης.
• Η επιφυσιολίσθηση της άνω μηριαίας επίφυσης που προσβάλει έφηβα παχύσαρκα αγόρια ή ψηλά με μακριά άκρα κορίτσια και χαρακτηρίζεται από τη μετακίνηση της κεφαλής του μηριαίου στο επίπεδο της επίφυσης.
• Η οστεονέκρωση της κεφαλής του μηριαίου που, για λόγους που δεν είναι απόλυτα τεκμηριωμένοι, συμβαίνει σε ένα τμήμα της κεφαλής του μηριαίου το οποίο υφίσταται έμφραγμα. Ως αποτέλεσμα το υποχόνδριο οστό υποχωρεί και έτσι αλλοιώνεται και το σφαιρικό σχήμα της.
• Η προηγηθείσα λοιμώδη αρθρίτιδα του ισχίου κατά την οποία τα μικρόβια και οι τοξίνες που εκκρίνουν, αν δεν αντιμετωπιστούν εγκαίρως, προκαλούν άμεση καταστροφή του χόνδρου.
• Το σύνδρομο μηρό-κοτυλιαίας πρόσκρουσης που χαρακτηρίζεται είτε από μια ήπια εκ γενετής διαταραχή του προσανατολισμού της κοτύλης είτε από μια αναπτυξιακή αλλαγή στο σχήμα της μηριαίας κεφαλής.
• Οι παλαιότεροι τραυματισμοί (κατάγματα ισχίου) σταδιακά οδηγούν λόγω του τραυματισμένου χόνδρου σε μετατραυματική οστεοαρθρίτιδα.

Τι προκαλεί η οστεοαρθρίτιδα στην αρθρώση του ισχίου;

Όταν το ισχίο προσβληθεί από οστεοαρθρίτιδα, στα πρώτα στάδια, ο αρθρικός χόνδρος γίνεται τραχύς και λεπταίνει επηρεάζοντας την ομαλή κίνηση. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα ο αρθρικός υμένας να φλεγμαίνει (ερεθίζεται) και να παράγει αρθρικό υγρό, προκαλώντας ύδραρθρο (πρήξιμο της άρθρωσης). Ταυτόχρονα, αντιδραστικά οστικά μορφώματα αρχίζουν να αναπτύσσονται στα όρια της άρθρωσης. Αυτά ονομάζονται οστεόφυτα. Καθώς η αρθρίτιδα προχωράει, ο αρθρικό χόνδρος της κοτύλης και της κεφαλής του μηριαίου λεπταίνει συνεχώς και στα τελικά στάδια, που έχει υποστεί πλήρη καταστροφή, αποκαλύπτει το υποχόνδριο οστό. Τότε αυτά τα οστά αρχίζουν να τρίβονται μεταξύ τους και να φθείρονται.

Πώς θα καταλάβω ότι πάσχω από οστεοαρθρίτιδα του ισχίου; Ποια είναι τα συμπτώματα;

Επειδή το ισχίο βρίσκεται βαθιά μέσα στο μηρό, δύσκολα στα πρώτα στάδια θα εμφανίσει συμπτώματα που θα μας οδηγήσουν να καταλάβουμε ότι έχει αρχίσει να εμφανίζεται κάποια μορφή οστεοαρθρίτιδας. Τα πιο κοινά συμπτώματα είναι:

• Πόνος: Ο πόνος από το ισχίο μπορεί να εμφανιστεί σε διάφορα σημεία, όπως στη βουβωνική χώρα ή στο πίσω μέρος του μηρού, στους γλουτούς και στη μέση. Ο πόνος απλώνεται στο πόδι, από το μηρό ως το γόνατο και οφείλεται στην φλεγμονή που αναπτύσσεται. Στα αρχικά στάδια εμφανίζεται συνήθως μετά από κούραση και έντονη δραστηριότητα, διαρκεί μερικές εβδομάδες και υποχωρεί με ξεκούραση και αντιφλεγμονώδη φάρμακα. Σε προχωρημένα στάδια ο πόνος γίνεται μόνιμος, εμφανίζεται με κάθε κίνηση της άρθρωσης και υπάρχει ακόμα και στην ανάπαυση γιατί έχει μηχανική αιτιολογία και οφείλεται στο γεγονός ότι τα οστά τρίβονται μεταξύ τους.
• Ανισοσκελία: Η αίσθηση ότι το ένα πόδι είναι κοντύτερο από το άλλο, η οποία προκαλείται επειδή ο χόνδρος μεταξύ των οστών μειώνεται, τα οστά εφάπτονται και φθείρονται από την τριβή.
• Κριγμός: Σε ορισμένες περιπτώσεις ακούγεται ένα τρίξιμο των οστών κατά το βάδισμα.
• Δυσκαμψία: Η δυσκαμψία στην αρχή είναι ήπια και υποχωρεί μετά από λίγα λεπτά, αλλά προοδευτικά γίνεται έντονη, μόνιμη και τελικά το ισχίο χάνει την πλήρη κινητικότητα του. Δυσκολίες εμφανίζονται σε κινήσεις όπως να κόψετε τα νύχια των ποδιών σας, να βάλετε τις κάλτσες σας, να δέσετε τα κορδόνια των παπουτσιών σας ή ακόμα και όταν περπατάτε.
• Χωλότητα: Ο ασθενής μπορεί να κουτσαίνει είτε λόγω του πόνου (ανταλγική χωλότητα) είτε λόγω ανισοσκελίας.

Υπάρχει περιορισμός ή αποφυγή δραστηριοτήτων αναψυχής, οποιασδήποτε εργασίας συμπεριλαμβανομένων και των οικιακών εργασιών ή της προσωπικής υγιεινής.

Αυτή η πάθηση οφείλεται σε τραυματισμό ή βλάβη του τένοντα που συνδέει την επιγονατίδα με την κνήμη. Σε αυτό το σημείο υπάρχει συνήθως φλεγμονή. Η φλεγμονή αυτή ευθύνεται για οίδημα και έντονο πόνο. Η τενοντίτιδα ή αλλιώς τενοντοπάθεια στην περιοχή της επιγονατίδας μπορεί να προκληθεί σε οποιονδήποτε. Παρόλα αυτά, φαίνεται να είναι πιο συχνή σε αθλητές του στίβου ή άλτες. Για το λόγο αυτό, η πάθηση είναι γνωστή επίσης με τον όρο «γόνατο του άλτη».

Παράγοντες κινδύνου

Η πιο ευάλωτη ομάδα στην εμφάνιση τενοντίτιδας επιγονατιδικού τένοντα είναι οι αθλητές. Αθλήματα όπως είναι ο στίβος, το μπάσκετ, το ποδόσφαιρο και το τένις απαιτούν συνδυασμό κινήσεων (κάμψη, έκταση, στροφή, άλμα, προσγείωση) με ξαφνικές εναλλαγές ταχύτητας. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να αυξάνεται ο κίνδυνος καταπόνησης του επιγονατιδικού τένοντα.

Τα αίτια που συμβάλλουν στην εμφάνιση της τενοντίτιδας επιγονατιδικού τένοντα αφορούν την καταπόνηση του γόνατος. Το γόνατο υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να επιβαρυνθεί και να τραυματιστεί μετά από:

• Συχνά άλματα
• Απότομες κινήσεις
• Επαναλαμβανόμενη κάμψη/έκταση του γόνατος
• Γονάτισμα

Η τενοντίτιδα μπορεί να εμφανιστεί συχνότερα σε αθλητές που παρουσιάζουν τα εξής χαρακτηριστικά:

• Σφιχτοί μύες στα κάτω άκρα
• Χαλαρότητα συνδέσμων
• Μη ευθυγραμμισμένα κάτω άκρα (ραιβό ή βλαισό γόνατο)
• Χρόνιες εκφυλιστικές παθήσεις του γόνατος που αποδυναμώνουν τον τένοντα
• Υποδήματα φθαρμένα ή χωρίς κατάλληλα ορθωτικά πέλματα

Τι συμπτώματα παρουσιάζει;

Τα συμπτώματα αφορούν κατά βάση τον πόνο στο πρόσθιο μέρος του γόνατος επί του επιγονατιδικού τένοντα. Ο τένοντας αυτός εκφύεται από τον κάτω πόλο της επιγονατίδας και καταφύεται στο πρόσθιο άνω τριτημόριο της κνήμης επί του κνημιαίου κυρτώματος. Σε κάποιες περιπτώσεις, ενδέχεται να υπάρχει ταυτόχρονα οίδημα και αίσθημα καύσου στον κάτω πόλο της επιγονατίδας.

Στα πρώιμα στάδια της πάθησης, ο πόνος μπορεί να εμφανίζεται ανά διαστήματα και να εκδηλώνεται μόνο μετά από έντονη αθλητική δραστηριότητα. Με το πέρας του χρόνου όμως και καθώς η πάθηση εξελίσσεται, ο πόνος σταδιακά γίνεται χειρότερος, παρεμποδίζοντας τη συμμετοχή του ασθενούς σε οποιαδήποτε αθλητική δραστηριότητα. Πέραν από την άθληση, ο ασθενής δυσκολεύεται να επιτελέσει απλές, καθημερινές δραστηριότητες όπως:

• γονάτισμα
• έγερση από καθιστή θέση
• ανέβασμα σκάλας κ.α.

Αν η τενοντίτιδα δεν αντιμετωπιστεί σωστά και έγκαιρα, ο πόνος θα γίνει ακόμη πιο έντονος και ο ασθενής θα αδυνατεί ακόμα και να βαδίσει.

Τροχαντηρίτιδα ή «Τροχαντήριος θυλακίτιδα» είναι η φλεγμονή του ορογόνου θυλάκου του μείζονος τροχαντήρα του ισχίου. Ο ορογόνος θύλακος είναι ένας «σάκος» που περιέχει μικρή ποσότητα υγρού και βρίσκεται μεταξύ του οστού και των μαλακών μορίων, λειτουργώντας ως «μαξιλαράκι». Με τον τρόπο αυτό, μειώνονται οι τριβές μεταξύ των ιστών.

Ποια είναι τα συμπτώματα της τροχαντηρίτιδας;

Το κύριο σύμπτωμα της τροχαντηρίτιδας είναι ο πόνος στο σημείο του μείζονος τροχαντήρα. Ο πόνος συνήθως επεκτείνεται κατά μήκος της εξωτερικής επιφάνειας του μηρού προς το γόνατο. Σε αρχικό στάδιο, ο πόνος περιγράφεται συνήθως ως οξύς και έντονος, ενώ στη συνέχεια, μπορεί να γίνει περισσότερο βύθιος και να εξαπλωθεί σε μεγαλύτερη επιφάνεια.

Ποιοι είναι οι παράγοντες κινδύνου;

Η τροχαντηρίτιδα μπορεί να επηρεάσει οποιονδήποτε, αλλά είναι συχνότερη σε γυναίκες και λιγότερο συχνή στους νεότερους σε ηλικία και στους άνδρες.

Με αυξημένα ποσοστά εμφάνισης τροχαντηρίτιδας έχουν σχετιστεί οι ακόλουθοι παράγοντες:

• Υπερβολική άσκηση – Υπέρχρηση. Αυτό μπορεί να συμβεί όταν τρέχετε, αθλείστε, ανεβαίνετε σκάλες, κάνετε ποδήλατο ή μένετε όρθιοι για μεγάλο χρονικό διάστημα.
• Τραυματισμός ισχίου. Ένας τραυματισμός στην περιοχή του ισχίου μπορεί να συμβεί με κάτι έντονο όπως π.χ. όταν πέσετε και χτυπήσετε στο ισχίο σας, ή με κάτι παρατεταμένο όπως π.χ. να ξαπλώνετε για ύπνο μονίμως στη μία πλευρά του σώματός σας για μεγάλο χρονικό διάστημα (Λανθασμένη στάση του σώματος)
• Παθήσεις της σπονδυλικής στήλης.
• Ανισοσκελία. Όταν το ένα πόδι είναι πιο κοντό από το άλλο, επηρεάζει τον τρόπο που περπατάτε και μπορεί να οδηγήσει σε ερεθισμό του θυλάκου.
• Ρευματοειδής αρθρίτιδα.
• Επαναλαμβανόμενες κινήσεις και χρόνια επιβάρυνση του ισχίου.
• Προηγούμενη χειρουργική επέμβαση. Η χειρουργική επέμβαση γύρω από το ισχίο ή τα προσθετικά εμφυτεύματα στο ισχίο μπορεί να ερεθίσουν τον θύλακο και να προκαλέσουν τροχαντηρίτιδα.
• Οστεόφυτα ή εναποθέσεις ασβεστίου. Αυτά μπορεί να αναπτυχθούν μέσα στους τένοντες που συνδέουν τους μυς με τον τροχαντήρα.

Τι είναι η χονδροπάθεια γόνατος;

Η χονδροπάθεια γόνατος χαρακτηρίζεται ως βλάβη που υφίσταται ο αρθρικός χόνδρος του γόνατος. Ο αρθρικός χόνδρος αποτελεί ένα λείο και ελαστικό ιστό, που καλύπτει τα άκρα των οστών, όλων των αρθρώσεων και βοηθά στην ομαλή κίνηση των οστών. Ο αρθρικός χόνδρος αποτελεί μια εξαιρετική σύνθεση, η οποία συμβάλλει στην προστασία της φθοράς των οστών, αποτρέποντας τη μεταξύ τους τριβή.

Όταν ο αρθρικός χόνδρος φθαρεί εμφανίζεται η χονδροπάθεια γόνατος, καθώς ο φθαρμένος χόνδρος προκαλεί έντονο πόνο, οίδημα και ιδιαίτερη δυσκαμψία. Η πάθηση διακρίνεται στα εξής στάδια:

• Στάδιο 1: Παρουσιάζεται οίδημα στον χόνδρο, ενώ μειώνεται η ελαστικότητα
• Στάδιο 2: Εντοπίζονται ρωγμές και αλλοιώσεις στην επιφάνεια του χόνδρου, εμφανίζεται μερικώς φλεγμονή. Οι αλλοιώσεις δεν έχουν εκταθεί στο υποχόνδριο οστό
• Στάδιο 3: Οι ρωγμές εντοπίζονται στο υποχόνδρειο οστό, το οποίο είναι ακάλυπτο και υπόσκληρο
• Στάδιο 4: Οι αλλοιώσεις εμφανίζονται στο οστό, ενώ παρουσιάζονται οστεοαρθριτικές αλλοιώσεις

Ποια είναι η αιτία πρόκλησης χονδροπάθειας γόνατος;

Η χονδροπάθεια γόνατος εμφανίζεται, όταν ο αρθρικός χόνδρος υποστεί φθορά. Οι πιο συχνοί παράγοντες φθοράς του αρθρικού χόνδρου είναι οι εξής:

• Υπερβολική χρήση του γόνατος: Η υπέρχρηση του γόνατος από δραστηριότητες που ασκούν έντονη πίεση στο γόνατο π.χ. τρέξιμο, ποδήλατο, άλματα, είναι η πιο συχνή αιτία
• Ηλικία: Συνήθως μετά τα 40, ο αρθρικός χόνδρος φθείρεται φυσιολογικά. Ωστόσο, η χονδροπάθεια εμφανίζεται σε νεότερες ηλικίες.
• Τραυματισμός: Ο τραυματισμός στο γόνατο, είτε από διάστρεμμα ή χτύπημα μπορεί να επηρεάσει τον χόνδρο
• Μη σωστή ευθυγράμμιση του άξονα του γόνατος: Τα γόνατα που εκ γενετής εμφανίζουν ραιβογονία, δηλαδή έχουν κενό ανάμεσα από τους αστραγάλους, τρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης χονδροπάθειας
• Παχυσαρκία: Το υπερβολικό βάρος και το φορτίο που δέχεται το γόνατο επηρεάζει τον αρθρικό χόνδρο

Πώς εκδηλώνονται τα συμπτώματα;

Τα συμπτώματα της χονδροπάθειας ποικίλλουν ανάλογα με τη φθορά του χόνδρου και τη σοβαρότητα της βλάβης που έχει υποστεί. Τα πιο συχνά συμπτώματα είναι τα εξής:

• Πόνος στο γόνατο, κυρίως στην μπροστινή όψη του γόνατος που γίνεται εντονότερος και οξύς κατά τη διάρκεια της κίνησης ή στο ανέβασμα και κατέβασμα σκαλιών
• Πρήξιμο στο γόνατο
• Αίσθημα καύσου
• Δυσκολία στην κίνηση
• Μειωμένη κινητικότητα
• Θόρυβος στο γόνατο κατά τη διάρκεια της κίνησης